DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
1,865,307

VĂN HỌC VIỆT NAM HẢI NGOẠI - Trần Yên Hòa

23 Tháng Năm 201212:00 SA(Xem: 22606)
VĂN HỌC VIỆT NAM HẢI NGOẠI - Trần Yên Hòa
VĂN HỌC VIỆT NAM HẢI NGOẠI





pen


 


(Trích từ tạp văn "Giữa Hai Làn Đạn", xin đăng lại khi biết có Đại hội Văn Bút VN Hải Ngoại tại Nam Cali, 20/5/2012)


Trong một bài phỏng vấn của nhà văn Nguyễn Mạnh Trinh phỏng vấn tôi về những vấn đề văn học Việt Nam hải ngoại, đăng trong giai phẩm Người Việt Xuân Ất Dậu, 2005, tôi có đề cập đến sự chựng lại của một số tạp chí văn học hải ngoại như Văn, Văn Học, Thế Kỷ 21 (nay đã đình bản) hay Hợp Lưu trong những năm 2003, 2004. Điều này cũng khiến một số anh em chủ trương không vui. Tôi nói vậy vì theo ý tôi, các tạp chí văn học trên phát hành từ một tháng một kỳ, nay là 2 tháng một kỳ. Thông thường, những tờ báo ăn khách, nhiều độc giả, thường phát triển đi lên, từ nguyệt san sẽ lên bán nguyệt san, lên tuần san. Đó là sự tiến triển bình thường. Tôi không nói đến sức viết hay giá trị văn chương của các tờ báo đó.

 

 Trong sinh hoạt văn học Việt Nam hải ngoại, phải nói rằng các tạp chí như Văn, Văn Học, Hợp Lưu, Thế Kỷ 21 rất xứng đáng là biểu tượng văn học đúng nghĩa, dĩ nhiên cũng có những tạp chí khác có giá trị chứ không phải là không, nhưng thường là không đứng vững được lâu, là ra hai, ba số, dăm, sáu số là đình bản. Có lẽ vì vấn đề tài chánh. Một tạp chí thuần về văn học nghệ thuật rất kén chọn độc giả và là báo bán chứ không phải báo biếu (vì không có quảng cáo), nên đời sống “thọ” hay “yểu” của tờ báo cũng tùy thuộc vào đời sống kinh tế của người chủ trương hay nhóm chủ trương.

 

 Tờ Hợp Lưu khởi đầu cho dòng chảy văn học: Đăng bài của những người viết trong và ngoài nước, miễn là bài đó hay. Trong suốt mười mấy năm trụ lại được, công lớn phải nói là của họa sĩ Khánh Trường (trước khi “qua tay” Đặng Hiền), người chủ trương và chủ biên tờ báo đó. (tôi muốn dùng chữ hoạ sĩ hơn là nhà văn hay nhà thơ KT, vì từ đó đúng nghĩa nhất với KT). Khánh Trường viết truyện và làm thơ, vẽ và làm chủ biên tờ Hợp Lưu. Theo tôi, Khánh Trường làm chủ biên tờ Hợp Lưu và vẽ thì tuyệt. Trong suốt quá trình mười mấy năm, Khánh Trường đã giữ cho tờ Hợp Lưu đứng vững, phát huy những chủ đề văn học, bài được chọn đăng giá trị và hay. Tôi không thấy ở trong đó có chút gì là Việt cộng nằm vùng, thế mà khi mới qua Mỹ, tôi nghe lời một “nhà tranh đấu” nói dè chừng khi tôi hỏi đến Khánh Trường: “Coi chừng, thằng Khánh Trường là Việt cộng nằm vùng đó. Hợp Lưu cái gì, ai hợp lưu với anh mà anh đòi hợp lưu.”

 

 Tôi đồng ý với chủ trương của Hợp Lưu, đăng bài hay, có giá trị văn học, dù tác giả ở trong hay ngoài nước, hay ở thành phần nào.

 

 Chuyện Hợp Lưu ”bể” như bây giờ. Thật là đáng tiếc.

 

 Ngoài tờ Hợp Lưu gây ồn ào dư luận, các tờ khác như Văn, Văn Học, Thế Kỷ 21 đều là những tờ tập san có giá trị, có một số độc giả nhất định. Tờ Thế Kỷ 21 tựa như tờ Bách Khoa ngày trước 75 ở Sài Gòn với nhiều tiêu đề hơn là văn học thuần túy. Tờ Văn (nay đã đình bản) với Nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng làm chủ biên, hiền hoà như anh vậy. Gần đây đăng những truyện của các tác giả trong nước, tôi đọc rất thích như Nguyễn Ngọc Tư, Vương Văn Quan, Phan Thị Như Ngọc, Phạm Hải Anh. Cái hay của văn học là cái hay thâm thuý, nó thấm vào tận cốt tủy của người đọc, chứ không phải là khẩu hiệu, hoan hô, đã đảo, đọc đó rồi quên ngay.

 

 Tờ Văn Học - tôi không biết tờ Văn Học ở Nam Cali này có phải tiếp nối của tờ Văn Học của nhà văn Dương Kiền ngày trước 75 ở Sài Gòn, như tờ Văn từ Nguyễn Đình Vượng, Trần Phong Giao, được tiếp nối qua Mai Thảo rồi Nguyễn Xuân Hoàng?. Tờ Văn Học bên này gắn liền với nhà văn Nguyễn Mộng Giác suốt mười mấy năm, bây giờ anh Giác không còn làm chủ biên nữa, tôi thấy như bị hụt hẩng đi. Đó có lẽ là cảm tính, chứ tờ Văn Học vẫn xuất hiện đều đều và vẫn có nhiều bài viết giá trị, (và nay cũng đã đình bản).

 

 Theo tôi, bốn tạp chí tôi kể trên, xứng đáng là biểu tượng của Văn Học Việt Nam hải ngoại.

 

NHÀ VĂN, NHÀ THƠ

 

 Tôi không biết mình có thể được xếp vào loại nhà văn, nhà thơ không, chứ khi tôi in được một số sách và đăng một số truyện, một số bài thơ trên các báo, thì cũng có nhiều người gọi tôi là nhà văn hay nhà thơ. Tôi lấy làm thích chí, “sướng rên mé đìu hiu” lên. (chữ của Duyên Anh) .

 

 Dĩ nhiên ai làm thơ hay viết văn cũng đều có ý muốn được gọi nhà thơ hay nhà văn.

 

 Trong bài viết giới thiệu cuốn sách Ngẫm Chuyện Nhân Sinh của Vương Trùng Dương, Du Tư Lê đã viết:

 

“Gần đây, tôi thấy, có dễ không một cộng đồng thiểu số nào, tại Hoa Kỳ, có nhiều nhà văn, nhà thơ, nhà báo, ca sĩ, nhạc sĩ, ngâm sĩ, xướng ngôn viên (gọi chung là nghệ sĩ), tới mức, những người không có trước tên của họ, một chữ “nhà” hay chữ “sĩ” nào, rồi đây sẽ trở thành thiểu số!”

 

 Như thế có nghĩa là số nhà thơ, nhà văn ở hải ngoại dần dần chiếm đa số. Thật đáng mừng xiết bao, nền văn học nghệ thuật VN hải ngoại sẽ nổi đình nổi đám, sẽ ngự trị trên báo chí, trên các tạp chí, các “Nhà” sẽ thi nhau viết, biết đâu chừng sẽ có một giải Nobel Văn Chương cho một trong số các “Nhà” này.

 

 Nói thì nói cho vui thế thôi.

 

  Làm nhà văn, nhà thơ đâu phải dễ.
Đâu ai cũng có thể làm được.

 

*

 

Trong cuốn Tác Giả Việt Nam của Lê Bảo Hoàng (tức nhà thơ Luân Hoán) phát hành 2005, số nhà thơ, nhà văn, nhạc sĩ, họa sĩ khoảng 1,446 người, phần nhiều là các tác giả hải ngoại, số tôi chưa biết tên cũng nhiều lắm. Thông thường, các nhà văn, nhà thơ nào trong nước hoặc hải ngoại mà có tác phẩm hay thì tôi “đánh hơi” biết liền, khi đọc trong Văn, Văn Học, Hợp Lưu, Thế Kỷ 21, về truyện ngắn, hay thơ.

 

Đọc được một truyện hay, một bài thơ hay, mình cảm được, tôi thường sung sướng vô cùng. Sung sướng cả ngày, quên ăn quên ngủ như truyện Một Mối Tình của Nguyễn Ngọc Tư, hay Lạt Mềm Buộc Chặt của Phan Thị Như Ngọc, hay Xóm Tôi, 30 năm của Vương Văn Quan trong tạp chí Văn. Cái sướng làm tôi cứ lâng lâng như đang “si nhê” thuốc lắc hay ma tuý vậy

 

 Đó là cái thâm thúy của văn học.

 

 Nhưng đó là của các nhà văn trong nước.

 

 Nhà văn ngoài nước tôi thích Lâm Chương và Trần Doãn Nho, Hồ Minh Dũng...

 

 Lâm Chương viết hay và bạo. Văn phong của anh mạnh và sắc.

 

 Trần Doãn Nho viết hay, văn anh hiền.

 

 Hồ Minh Dũng cũng vậy.


pen_1

Tạp chí Văn chuyên đề Nhất Linh


pen2

hoạ phẩm của Nhất Linh

 

*

 




Văn Bút VN hải ngoại



Đọc trong các tạp chí, tìm một truyện hay, bài thơ hay “đỏ con mắt”.

 

Nhà văn, nhà thơ tự phong thì nhiều, tác phẩm tự in thì nhiều mà chẳng thấy tác phẩm hay. Cái gọi là "hội Văn Bút Việt Nam hải ngoại" lại đánh nhau để tranh ngôi vị. Đánh nhau ra hồn, đánh nhau bằng những bài viết, đánh nhau bằng văn bản, đánh nhau rồi đảo chánh nhau tùm lum, tình hình căn thẳng ùn ùn sát khí như chính quyền miền Nam Việt Nam sau cách mạng 1.11.63, các tướng tá đảo chính, chỉnh lý ì xèo cả lên. Như vậy thì cái “miếng đỉnh chung”, dù là hư ảo, cũng có sức hấp dẫn vô cùng. Các nhà văn có các tác phẩm giá trị thì chỉ nhìn thế sự mà cười mĩm, coi như mình đứng ngoài những tranh chấp, nhưng trong lòng thì đau đớn vô cùng. Thật đáng buồn thay! Những nhà văn này, biết tình trạng văn bút bế tắc mà không muốn nhảy vô, không thể nhảy vô, không giám nhảy vô, vì nhảy vô, chắc chắn sẽ bị bao nhiêu mũi tên bắn tới tấp, sẽ gục chết, nên thôi đành ”kính nhi viễn chi”. Đó là tình trạng hổn mang, hồ lốn trong cái xã hội tự do vô chính phủ của cộng đồng người Việt hải ngoại.

 

Không ai chú ý đến tác phẩm hay. Các ông tranh chức vị Chủ Tịch Văn Bút tôi đọc tên nghe lạ hoắc, mà nếu có tác phẩm thì cũng chẳng có gì đặc sắc.

 

Một lần, nhà thơ Du Tử Lê nói với tôi và anh Đạm Thạch, khi ông được mời phát biểu về tập thơ của một tác giả nữ “xoàng xoàng”:

 

“Họ bỏ tiền ra in thơ là một điều tốt, dù là thơ dỡ, còn hơn là để tiền đó đi sòng bài.””

 

 Còn với Huỳnh Hữu Ủy, một nhà phê bình, theo một người bạn văn kể lại, khi anh được một tác giả “xoàng xoàng” biếu một tập thơ, cuốn truyện gì đó, anh liền đem ra bỏ ngay vào thùng rác, trước mặt nhiều người.

 

Đó là một thái độ.

 

 Tôi cũng được nhiều người biếu sách, những sách đọc không được tôi cũng bỏ thùng rác, nhưng bỏ lén khi có một mình tôi.

 

Đó cũng là một thái độ

 

 Tôi khâm phục nhóm chủ trương nhật báo Người Việt, Việt Báo, Viễn Đông, ở Nam Cali, không bao giờ có chuyện đôi co cải vả, chửi nhau loạn như vậy, dù nhiều lúc cũng bị chụp nhiều cái mũ to tổ chảng.

 

Tôi chạnh nghĩ đến những hội đoàn ở hải ngoại. Các người xưng là chính trị gia, đời sống quá khứ chẳng tốt đẹp gì, đã từng lừa đảo, tham nhũng, đánh giặc chạy làng, bỏ quan, bỏ quân mà chạy, nay cũng lập chánh phủ, mặt trận, chính đảng, cũng nói chuyện nghĩa nhân, nói về một xã hội nhân bản, bình sản cho Việt Nam trong tương lai, như họ đang làm một cuộc cách mạng thật vậy. Những “cái gọi là” Ban Đại diện Cộng đồng người Việt thì chia năm xẻ bảy, phe nào cũng xưng mình là chính danh. Hàng đêm những “cái gọi là” đó lên đài phát thanh chửi nhau như những tay mổ lợn. Lần đầu tiên qua Mỹ, mở đài phát thanh, tai tôi tự nhiên ù đặc, trí óc lùng bùng, tay chân bủn rủn. Tôi bị dị ứng vì những tiếng chửi nhau với những lời tục tằn, thô lổ nhất. Tôi chạnh nghĩ đến nếu những người này được về cầm quyền trong nước, sẽ đưa đất nước ta đi đến đâu? không biết có hơn được những người cộng sản đang cầm quyền hay không?

 

Thôi bỏ qua những chuyện “chính chị chính em” đi cho đở suy nghĩ.

 

Nhưng mọi chuyện nó cứ chồng chéo nhau, như dây nhợ, đề cập đến chuyện này lại dính đến chuyện kia.

 

Theo tôi thì:

 

Nhà văn là người viết truyện hay, nhà thơ là người làm thơ hay”. Tất cả đều có tác phẩm được nhiều người công nhận là có giá trị.

 

 Tôi gọi những người sau đây là nhà văn (đúng nghĩa):

 

Doãn Quốc Sĩ, Võ Phiến, Thanh Tâm Tuyền (c), Viên Linh, Nguyễn Xuân Hoàng, Thảo Trường (c), Lâm Chương, Trần Doãn Nho, Hồ Minh Dũng, Trần Hoài Thư,  Nguyễn Thị Trọng Tuyển, Thơ Thơ, Nhã Ca, Mai Thảo (c), Nguyễn Đình Toàn, Túy Hồng, Hồ Trường An, Trùng Dương, Thế Uyên, Nguyễn Mộng Giác...

 

 Tôi gọi những người sau đây là nhà thơ (đúng nghĩa) :

 

Du Tử Lê, Nguyễn Tất Nhiên (c), Tô Thùy Yên, Hoàng Anh Tuấn, Hoàng Lộc, Thành Tôn, Luân Hoán, Nguyễn Nam An, Phan Xuân Sinh, Đạm Thạch, Hà Nguyên Du, Hà Quốc Huy, Trần Hoài Thư, Trần Mộng Tú, Chu Vương Miện, Hoàng Xuân Sơn, Trần Vấn Lệ, Trần Dạ Từ, Nguyễn Lương Vỵ...

......

 

Trần Yên Hòa

Mời xem thêm:

Trang Luân Hoán viết về TYH

http://luanhoan.net/GioiThieuTacGia/TranYenHoa.htm

 

Mời xem phim:


Trận Xích Bích:

http://www.youtube.com/watch?v=V1w0eCGoV_A


 


Ý kiến bạn đọc
23 Tháng Năm 20127:00 SA
Khách
Đúng và thâm thúy. Bây giờ ai cũng tự xưng "ta là NHÀ..." không tự nhìn lại mình và nghe ngóng dư luận . Hải ngợi hay trong nước cũng một duộc mà thôi . Cám ơn tác giả. Sinh , le
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn