DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
2,465,221

PHÙNG CUNG với tập thơ XEM ĐÊM - Trần Yên Hòa

Friday, September 19, 201412:00 AM(View: 9708)
PHÙNG CUNG với tập thơ XEM ĐÊM - Trần Yên Hòa

PHÙNG CUNG với tập thơ XEM ĐÊM



blank

 


Trong nhóm Nhân Văn Giai Phẩm, Phùng Cung là tác giả tôi chưa biết nhiều. Có lẽ thơ ông chưa để dấu ấn nào sâu sắc. Trong lúc các người bạn văn nghệ của ông được biết đến nhiều hơn, như Phùng Quán thì có “Lời Mẹ Dặn” với “khi yêu hãy nói rằng yêu, khi ghét hãy nói rằng ghét”, Trần Dần trong “Nhất Định Thắng” có “Tôi đi ra không thấy phố thấy nhà, chỉ thấy mưa sa trên nền cờ đỏ.” Hay Phan Khôi với các truyện “Ông Năm Chuột”, “Ông Bình Vôi.”

 Phùng Cung có truyện “Con Ngựa Già Của Chúa Trịnh.” nhưng truyện này chưa phổ biến rộng rãi.

Ngày tôi về thăm Việt Nam, những lúc rảnh rổi tôi thường hay ghé đến các tiệm bán sách cũ để lục lọi, tìm kiếm, xem thử may ra có tìm được những tác phẩm nào mình yêu thích trước bảy lăm không? Ở đây, nếu chịu khó đi tìm, cũng có một số sách của các tác giả miền Nam trước năm 1975, được bày bán “chui”. Tôi đã mua được những cuốn của các nhà văn như: Nguyễn Mạnh Côn (Lạc Đường Vào Lịch Sử, Mối Tình Màu Hoa Đào, Tình Cao Thượng), Doãn Quốc Sĩ (Dòng Sông Định Mệnh, Chiếc Chiếu Hoa Cạp Điều) v.v...

 Một lần, tôi “vớ” được tập thơ Xem Đêm của Phùng Cung. Thú thật, Phùng Cung tôi chỉ nghe thoáng qua, nhưng thấy tập sách có tựa đề hơi lạ, “Xem Đêm” nghĩa là gì? nghĩa là “xem trong đêm tối chuyện gì đã xảy ra”? hay xem màu đêm? màu của tối đen, của chế độ cộng sản.

 Tập thơ Xem Đêm của Phùng Cung do Nhà Xuất Bản Văn Hóa Thông Tin (của CSVN) ấn hành 1995. Thấy tên nhà xuất bản là tôi đã không ưa, vì theo tôi biết, các nhà xuất bản này, khi xuất bản một tập sách, kể cả thơ, thì kiểm duyệt dữ lắm, phải qua “nhiều tẫng địa ngục” mới được cho in.

Dù vậy, tôi cũng mua cuốn Xem Đêm để đọc thử xem sao.

 Giới thiệu tập thơ Xem Đêm của Phùng Cung, Quang Huy viết:

“Cách đây ngót bốn mươi năm, Phùng Cung đã trình làng văn chương bằng một vài truyện ngắn làm khiến dư luận thời bấy giờ rất đổi xôn xao.

 Bẳng đi quá lâu, khi nhiều người đã quên anh, thì anh đột ngột tái xuất hiện. Như người lính đã báo tử, bỗng đột ngột trở về. Lần này không bằng văn xuôi mà là bằng một tập thơ vừa đúng 200 bài.

 Tập thơ có cái tên rất lạ: Xem Đêm. Và hầu như bài nào cũng lạ. Nhất là cái lạ về ngôn ngữ và hình ảnh.” 

 

 Tôi giới thiệu đến bạn đọc bài thơ Xem Đêm, bài thơ ngắn có 9 câu, được lấy đề tựa cho cả tập thơ:

 

Xem Đêm

 

Trở giấc xem đêm

Cuối trời trăng – mỏi

Trái gấc chín – ngập ngừng

Tóc rụng trạt lối đi

 

Trở giấc xem đêm

Thiên hà ngọc vụn

Gió thổi một mình

Mặt đất tròng trành

Ma hoa nhảy múa

 

VÀI NÉT VỀ PHÙNG CUNG

(1928-1997)


blank

Phùng Cung

 

Nhà văn, nhà thơ Phùng Cung sinh ngày 18 tháng 7 năm 1928 tại Kim Lân, Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Yên. Ông tham gia kháng chiến chống Pháp từ năm 17 tuổi (1945) thoát ly lên chiến khu Việt Bắc, mãi đến năm 1954, mới cùng với cơ quan là Hội Văn Nghệ trở về Hà Nội.

Năm 1956, ông viết bài cho báo Nhân Văn của ông Phan Khôi và Nguyễn Hữu Đang. Truyện “Con Ngựa Già Của Chúa Trịnh” đăng trong Nhân Văn Giai Phẩm số 4, tháng 10 năm 1956, đã đánh dấu một khúc quành của cuộc đời Phùng Cung, từ đó về sau, ông bị tù đày đến cuối đời. Mặc dầu không “được” đem ra xử như Nguyễn Hữu Đang, Thụy An và Trần Thiếu Bảo, nhưng ông đã bị đày hơn 12 năm trong các trại tù nổi tiếng tàn độc của chế độ cộng sản Việt Nam như Hỏa Lò, Bất Bạt, Phong Quang.

 Từ ngày nhận ra chân tướng của Đảng cộng sàn Việt Nam và bản chất của chế độ, Phùng Cung đã ly khai hẳn với chế độ, thà cất dấu những tác phẩm của mình chứ không bẻ cong ngòi bút mà viết lên những điều trái với sự thật, trái với lương tâm.

 Vì thế, Phùng Cung đã đã để lại 12 truyện ngắn chưa được xuất bản. Tập thơ Xem Đêm được xuất bản trong nước vào năm 1995 gồm 200 bài thơ. Còn tập “Trăng Ngục” được Phùng Cung sáng tác trong tù (1960-1972) chưa được công khai ra mắt độc giả.

 

 Ở Mỹ, khi Phùng Cung chết, 1997, những cơ quan truyền thông, báo chí cũng rầm rộ nhắc tới sự nghiệp văn chương của ông, nhất là vì một truyện ngắn “Con Ngựa Già của Chúa Trịnh” đăng trên báo Nhân Văn mà ông phải bị tù đày hơn 12 năm (không có tòa án xét xử). Báo Văn, Khởi Hành, báo điện tử Talawas, Đàn Chim Việt đều có những bài tưởng niệm Phùng Cung.

 

*


 Trở lại tập thơ Xem Đêm được xuất bản trong nước, 1995. Thật ra đọc kỹ những bài thơ của Phùng Cung, ta mới thấy lời thơ là những bản án kết án chế độ cộng sản bằng một ngôn ngữ tinh vi, sâu hiểm. Như bài thơ chủ đề Xem Đêm, hai câu cuối là:

 

Mặt đất tròng trành

Ma hoa nhảy múa

 

Chúng ta cũng tự hiểu được một ý nghĩa là trong bóng đêm đen của dân tộc, chỉ có bọn chính quyền (ma) mới nhảy múa được thôi.

 

Cái ngôn ngữ thơ của Phùng Cung dùng rất la. Ta hãy đọc những câu thơ vô cùng xuất sắc của Phùng Cung sau đây khi tả về một bến quê:


Tiếng gọi đò căng chỉ ngang sông.

 

Hay về thân phận một cánh bèo:

Lênh đênh muôn dặm nước non

Dạt vào ao cạn vẫn còn lênh đênh.

 

Hay về một góc vườn:


Cuối trời trăng mỏi.

Trái gấc chín ngập ngừng.

 

Thơ Phùng Cung có những từ dùng rất lạ về màu sắc. Có tới hàng trăm từ chỉ màu sắc, mà mỗi màu đều cho ta một sắc thái riêng.

Ví dụ như màu nắng:


Nắng phơi rơm, nắng ngã tương, nắng bổ cau và cả Nắng Âu Cơ nữa.


 Như màu trời:


Xanh châu chấu, xanh rau khúc.

 

Và không ai còn ngây thơ cho rằng ngôn từ chỉ nằm trong lĩnh vực hình thức nghệ thuật. Phải nói rằng Phùng Cung đã đẻ ra nó bằng quặn thắt một tấm lòng, hơn thế nữa, bằng ngót một đời người chìm nổi. (theo Xuân Huy)

 

Ông Nguyễn Hữu Viện, bác sĩ, một nhà nghiên cứu văn học, từ Pháp về làm việc với công sản Việt Nam, mà khi Phùng Cung chết, ông đã có những lời thương tiếc như sau:

“Kính hương hồn anh Phùng Cung…Nhà thơ như anh quả là lương tâm của một giai đoạn lịch sử. Anh cùng đoàn tụ, đoàn viên với những Tâm Hồn Thời Đại như Phùng Quán, Trần Dần. Văn học sử Việt Nam sẽ ghi ơn mãi mãi những tấm gương trung liệt đã cầm bút viết lên Sự Thật.”

 

Hiện nay, Trung Tâm “Dân Chủ Cho Việt Nam” ở Canada, đã ấn hành một tập sách về Phùng Cung gồm Những Truyện Ngắn của Phùng Cung, tập thơ “Xem Đêm” và tập thơ “Trăng Ngục”. Tất cả được in trong cùng một Tuyển Tập.

 

Một bài thơ của Phùng Cung:

 

Vay Nóng

 

Đất nước tôi

Triền miên bất hạnh

Tụi mặt dày – tay bẩn

Tim rắn – lời cừu

Văn hóa lớp hai

Điều hành cuộc sống

Tránh làm sao

Khỏi nát ngọc nhân quyền

 

Nhân danh một nạn nhân

Đứng giữa mênh mông

Cùm lim – rào kẽm

Khản cổ – chìa tay

Khấn xin những quốc gia

Văn minh – từ thiện

Cho dân Việt Nam tôi

Vay nóng chút nhân quyền

 

Để kết luận về Phùng Cung, tôi xin trích một lời của nhà văn Nguyễn Đình Toàn, đã nhận xét về Phung Cung như sau:

Những người đã từng bị ở tù cộng sản rồi, ở tù mà không biết vì sao, không xét xử, không án lệnh, không biết bao giờ được tha, sẽ hiểu rằng sau một năm, hai năm, và càng lâu hơn, người ta càng không còn để ý hay biết đến ngaỳ tháng nữa. Người ta tồn tại chứ không còn sống nữa. Và tồn tại trong những điều kiện gần như không một con vật nào chịu đựng nổi, chẳng hạn chỉ làm chứ không được ăn, đừng nói đến những cái khác.

Dấu hiệu duy nhất để con người biết mình còn sống trong những ngày địa ngục ấy là người ta còn suy nghĩ được.

Thơ Phùng Cung là những điều ông suy nghĩ trong những ngày như thế.

(từ báo NV)

 

TRẦN YÊN HÒA 

*


Bạn đọc đặt mua:


Rớt Xuống Tuổi Thơ, Tôi của Trần Yên Hòa, xin điện thoại:


(714) 360-7356


cũng có bán tại NguoiVietShop, xin mời vào:


Rớt Xuống Tuổi Thơ , Tôi


Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
Saturday, March 6, 20214:17 PM(View: 44)
Như thế, thơ của Nguyễn Thị Khánh Minh như rớt ra khỏi trang giấy, rơi vào đời thường của mọi người, chen vào những xao động của sáng và của tối, của tiếng nói năn nỉ "đừng bật" và rồi bất chợt một lời "xin lỗi" cho dịu dàng hơn, lịch thiệp hơn... Và đó là chữ trong hoàn cảnh đời thường.
Thursday, March 4, 20218:34 AM(View: 156)
Thơ Huy Tưởng rất khó đọc và kén chọn người đọc. Có thể nói thơ anh ở một tầm cao, đọc phải suy nghĩ, dàn trải tâm hồn suy gẫm, phải “động não” mới thẩm thấu được
Monday, March 1, 20218:01 AM(View: 110)
Thi sĩ Lê Văn Trung! Anh là hình ảnh của một tình yêu đỉnh trời rực lửa, của dòng sông cuộn trào khát vọng tri âm, của người muôn đời lung linh mộng-thực. Sóng vẫn vang trong chiều u tịch, sóng gục đầu nghiêng vách đá hoàng hôn, sóng vỗ mãi vào bờ tim gập ghềnh
Tuesday, February 23, 20219:37 AM(View: 162)
Trong thời gian từ hơn mười năm nay, Tủ sách Tiếng Quê Hương của nhà văn nhà báo UyênThao phụ trách đã phát hành rất nhiếu tác phẩm giá trị của các tác giả trong và ngoài nước. Nỗ lực này nhằm góp một tiếng nói của người viết văn nêu lên thực trạng xã hội
Saturday, February 20, 20217:16 AM(View: 301)
Nghe tin Nguyễn Lương Vỵ mất ngày 17-2-2021, tôi thật bàng hoàng. Dù biết Vỵ mổ tim đã gần ba năm, một cuộc mổ tim lâu lắc đến hai lần, lần đầu 8 tiếng đồng hồ, chưa thành công,