DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
1,847,640

Đông Nghi - Gặp gỡ cuối năm, một lần nữa

17 Tháng Tư 20179:06 SA(Xem: 1326)
Đông Nghi - Gặp gỡ cuối năm, một lần nữa

Gặp gỡ cuối năm, một lần nữa


Image result for gặp gỡ

 

 

Ông gìa ngồi lọt thỏm trong ghế salon. Mái tóc bạc rủ xuống trước trán. Đôi mắt mệt mõi đằng sau gọng kính đồi mồi màu nâu nhạt. Chiếc sơ mi trắng ngắn tay hơi nhàu nát, nhưng vẫn tươm tất bỏ vào quần. Trên túi áo, cây viết nằm trơ trọi, ngã nghiêng. Tiếng nói nhỏ, chậm rãi:
-           Lại một năm nữa trôi qua…
Người đàn ông đối diện, cũng kính cận, cũng áo ngắn tay đơn giản, gật gù:
-           Ừ, cuối năm rồi…Ông có dự định đi đâu không?
-           Đi đâu? Thì cũng loanh quanh ở thành phố…
-           Ông có vẻ mệt mỏi…
Ông gìa cười gượng:
-           Gìa rồi, gần hết một đời rồi ông ạ.
Tiếng cười ngắn. Tiếng nói ngập ngừng:
-           Cuối năm… tôi nhớ một tác phẩm của ông: Gặp gỡ cuối năm. Trong đó ông viết về những cư dân tiểu tư sản Saigon sau ngày 30 tháng tư bảy mươi lăm.
-           Lâu rồi….
-           Tôi vẫn còn nhớ nhân vật bà chị Hoàng của ông. Một người đàn bà đứng tuổi nhưng xinh đẹp, học trường Pháp, tiêm nhiễm văn hóa Pháp, vẫn sống nếp sống trưởng gỉa rơi rớt những ngày sau 30 tháng tư. Và người bạn trai của bà, một trí thức mà ông phỉ báng là vong bản, vọng ngọai, và phản quốc, đại diện cho cả tầng lớp trí thức miền Nam. Họ sống những ngày buồn bã, nhàm chán….
-           Lâu rồi…
-           Lâu rồi, nhưng tôi vẫn còn nhớ. Ông gọi đó là những nhân vật phản diện phải không? Ở địa vị kẻ chiến thắng ông đã tha hồ bêu riếu, chế giểu và nhục mạ họ. Ông bịa ra những tranh luận gỉa tạo để dồn họ vào thế bị động, để ông có dịp chộp lấy chân lý về phía ông. Còn những nhân vật chính diện, ông ca tụng không tiếc lời. Nhất là người con nuôi bộ đội kỹ sư của ông. Hồ hỡi, phấn khởi trong chiến thắng, anh chàng kỹ sư này đã xông xáo công tác với những hoài bảo cao cả. Tôi ngờ rằng đó chỉ là những hoài bão của riêng ông.
Ông gìa lắc đầu phản đối:
-           Không, đó là nhân vật thực. Dĩ nhiên hiện thực xã hội chủ nghĩa có cho phép tôi hư cấu, nhưng cốt lõi đó là nhân vật thực.
Ngưng lại một lúc, ông gìa vuốt mái tóc bạc ra đằng sau, ngẩng lên:
-           Lâu rồi, hơn 25 năm rồi. Hồi đó…
-           Hồi đó ông còn nhiều lửa lắm  phải không?
-           Nhiều lửa và nhiều ảo tưởng nữa.
Người đàn ông nhìn thẳng vào mắt ông gìa:
-           Ảo tưởng? Tôi không hiểu….
Ông gìa cười nhẹ:
-           Đúng, ảo tưởng. Thực ra chỉ do mình tạo nên thôi.
Ông gìa ngừng lại, đắn đo:
-           Mình tạo nên, nhưng cũng chẳng phải chỉ tại mình. Được đào tạo, được giáo dục từ nhỏ…như thế thì mình phải như thế thôi.
Người đàn ông trầm ngâm:
-           Ông có đọc lại quyển Gặp gỡ cuối năm của ông không?
Tiếng nói ngậm ngùi:
-           Thỉnh thoảng ông ạ. Không phải chỉ một quyển đó thôi. Còn những quyển khác nữa. Lắm ngày ngồi đọc lại hay nghĩ lại về những tác phẩm của mình đã viết trong mấy chục năm qua, nhiều trang viết đã làm tôi xấu hổ và rất buồn. Những trang viết chủ quan, kiêu ngạo chỉ khẳng định có một niềm tin, một lẽ sống, rồi dạy dỗ, rồi lên án, rồi chế giễu tất cả những gì khác biệt với mình, đọc lại thật đáng sợ. Đọc lại như một sám hối.
-           Sám hối?
Ông gìa gật đầu, dã lã:
-           Nhưng muộn rồi. Bút sa gà chết. Ở đây, bao nhiêu người đã tin mình, bao nhiêu người đã chết vì mình…..Ông nhớ  Chế Lan Viên không?
Người đàn ông thắc mắc:
-           Ông nghĩ là những tác phẫm của ông có ảnh hưởng lớn như vậy sao?
Tiếng nói ngập ngừng:
-           Thì…cứ giả dụ như thế. Báo chí, bạn bè nói thế thì mình cũng tin như thế.
Người đàn ông ngồi ngữa người ra salon. Tiếng nói như chế diễu:
-           Đến bây giờ ông còn tin ở báo chí sao?
 
Người đàn ông đứng dậy mở cửa sổ. Gío lùa từ ngoài vào mang theo cái mát nhẹ nhàng của những ngày giáp Tết. Tiếng xe gắn máy, xe ô tô vẫn ồn ào dưới phố. Bụi vẫn mịt mù dù thời tiết đã dịu lại. Thành phố thời mở cửa vẫn đang lao mình vào nhịp hối hả tranh sống lọan cuồng.
Người đàn ông quay lại:
-           Những nhân vật của ông trong “Gặp gỡ cuối năm” bây giờ ở đâu?
Ông gìa nhíu mày. Im lặng trôi lãng đãng trong căn phòng nhỏ. Tiếng nói buông thỏng:
-           Một số đã chết, dĩ nhiên. Một số khác đã thay đổi…Cũng không trách họ được. Biện chứng mà. Chỉ có điều…
Người đàn ông cười nhẹ cướp lời:
-           Chỉ có điều họ thay đổi ngược lại những điều ông tưởng tượng. Đúng không?
Tiếng ông gìa chán chường, mệt mỏi:
-           Đúng. Họ thay đổi khác hẳn những gì tôi nghĩ. Vì vậy tôi mới nói là ảo tưởng. Cuộc sống có những qui luật riêng của nó…
-           Bây giờ ông mới thấy những phê phán của ông về xã hội miền Nam là sai bét, là ảo tưởng chủ quan?
-           Vâng chủ quan. Ông dùng từ thực đúng. Chủ quan của những tên mù. Lại là những tên mù hướng đạo.
Ông gìa ngồi thẳng lên.
-           Nhưng tôi đã làm hết sức tôi. Với tất cả nhiệt tình.
Người đàn ông vỗ bàn tay nhè nhẹ lên bàn.
-           Lê Nin đã nói: nhiệt tình cộng với sự ngu dốt là phá hoại.
-           Ông cũng thuộc Lê Nin nữa à?
-           Chút ít thôi. Tôi có cả Lê Nin toàn tập đó chứ….
 
Có tiếng gõ cửa. Ông gìa đứng dậy, chẫm rãi bước ra mở cửa phòng. Một người đàn bà bước vào. Mái tóc đã bạc trắng lòa xòa, nhưng bà ăn mặc rất chải chuốt. Cái robe dài màu xanh sẫm. Áo khoác màu trắng. Mùi nước hoa dịu dàng. Đôi mắt tinh anh nhìn thoáng qua người đàn ông. Bà gật đầu như khẻ chào rồi quay sang ông gìa.
-           Cậu vẫn khỏe chứ?
Ông gìa nhỏ nhẹ:
-           Chào chị. Chị vẫn về như mọi năm…
Người đàn bà cười khẻ:
-           Đến hẹn lại lên…Về thăm xem cậu ra sao rồi.
-           Vẫn thế. Vẫn thường thôi…
Người đàn bà ngồi xuống ghế salon, mở xách tay lấy ra gói thuốc. Đốm lửa xòe lên đốt điếu thuốc trên môi. Khói bay lãng đãng, thơm dịu căn phòng. Bà lớn tiếng:
-           Có rượu không? Cuối năm phải có rượu chứ.
Ông gìa cười nhẹ rồi khệ nệ mang chai rượu đặt lên bàn. Người đàn bà xuýt xoa:
-           Ô là là. XO hẳn hoi. Cậu lúc này sang trọng nhỉ.
-           Của thằng D. Nó biếu cho tôi lần về công tác ở thành phố.
Người đàn bà khui chai rượu, chẫm rãi rót ra ly rồi nhắp một ngụm.
-           Cậu trông chị ra sao?
-           Vẫn thế. Vẫn….. như ngày nào.
Người đàn bà bật lên tiếng cười khoan khoái:
-           Bản chất mà, làm sao thay đổi được…mà có cần phải thay đổi không? Bây giờ chị lạc hậu rồi. Bọn họ còn hơn chị nhiều. Quá độ qua thời kỳ tiểu tư sản, tiến thẳng lên tư bản rồi phải không?
Ông gìa lắc đầu thở dài:
-           Chị vẫn thế, vẫn mỉa mai châm biếm.
-           Đâu có, chị có châm biếm ai đâu. Chị nói sự thực. Cậu không thấy vậy sao?
Ông gìa chật lưỡi:
-           Thấy chứ. Nhưng…
Người đàn bà ngắt lời:
-           Không nhưng không nhị gì cả.  Chị hiểu. Cuộc sống có qui luật của nó như cậu thường nói. Nhưng đó không phải là qui luật xã hội chủ nghĩa, mà là qui luật của con người. Có điều các cậu đi quá trớn.
 
Người đàn bà ngừng lại. Bà rít một hơi thuốc, nhả khói lên trần phòng rồi thong thả tiếp:
-           Các cậu bây giờ là bọn tư bản hoang dã…là mafia.
Ông gìa cúi đầu xuống nhỏ nhẹ:
-           Chị gọi các cậu thì oan cho tôi. Tôi đâu có nhúng tay vào những việc đó đâu.
Người đàn bà gắt khẻ:
-           Cậu có được vào cái hội chợ phù hoa đó đâu. Nếu được tham dự cậu cũng như bọn họ thôi. Có chắc là cậu khác không?
Ông gìa chống chế:
-           Chị không hiểu tôi. Những người cầm bút…
-           Cầm bút thì sao? Cầm bút, cầm súng hay cầm dollar thì cũng như nhau thôi. Bọn họ cũng cầm bút vậy. Cầm bút ký những hợp đồng, ký những giấy phép, ký những bản án… Ngay cả những người cầm bút viết văn như các cậu, bây giờ được bao nhiêu người dám viết lên sự thực?
Ông gìa thở dài:
-           Chị biết rồi. Nguyễn Tuân còn sống sót đến cuối đời nhờ ông ta biết sợ.
Người đàn bà buột miệng cười:
-           Cậu mà cũng sợ sao? Bom đạn Mỹ Ngụy còn không làm cho cậu sợ mà.
Ông gìa xua tay:
-           Xin chị. Bây giờ mà chị còn xài chữ Ngụy sao? Chúng tôi đã quên rồi.
-           Cậu nói dối. Chính các cậu mới không bao giờ quên. Chị dùng chữ Ngụy với ý nghĩa đùa cợt thôi. Còn đối với các cậu, chữ Ngụy đồng nghĩa với kẻ thù.
-           Chiến tranh chấm dứt gần 30 năm rồi chị ạ. Một nhà văn, nhà thơ hải ngoại còn bảo cuộc chiến tranh đã là tiền kiếp.
-           Chị không biết cái ông đó. Nhưng không phải mọi người ở hải ngoại đều nghĩ như ông ta.
 
Người đàn ông nhìn sang ông gìa. Ông ngồi lọt thỏm trong chiếc ghế salon to lớn. Gần 30 năm rồi mà trông ông vẫn không được thoải mái trong khung cảnh tiểu tư sản này chút nào. Hai vai ông so lại. Cặp kính đồi mồi màu nâu nhạt đóng khung hai con mắt nhăn nheo, rơm rớm.
Người đàn bà dịu giọng:
-           Cậu khóc à? Chị có quá lời không?
Ông gìa ngẩng lên.
-           Không, tôi không khóc…Không còn khóc được nữa. Lần đầu tiên tôi khóc sau ngày 30 tháng tư bảy nhăm là khi nghe tin con bé con người bạn thân vượt biển bị hải tặc hãm hiếp rồi quăng xuống biển mất tích. Tội nghiệp con bé. Mới hai mươi tuổi, xinh xắn, dễ thương, yêu một anh lính chế độ cũ, cùng nhau xuống tàu vượt biên rồi không bao giờ trở về. Lần đó tôi khóc nhưng không hiểu tại sao nó lại chọn con đường đó. Lần thứ hai tôi khóc là khi thằng cháu hy sinh ở Campuchia. Tôi khóc nhưng hãnh diện. Lần thứ ba, tôi khóc chị.
Người đàn bà ngậm ngùi:
-           Cám ơn cậu. Chị em mình bao giờ cũng thương yêu nhau mà. Chị hiểu cậu chứ. Còn thằng D. thì sao rồi?
Ông gìa ngẩng lên. Một chút long lanh trong ánh mắt. Tiếng nói pha lẫn nỗi hân hoan.
-           Thằng D. bộ đội, kỹ sư xây dựng phải không? Nó hiện nay là Giám Đốc công ty xây dựng ở Công Ty dầu khí Vietpetro. Mấy năm nay tôi sống được cũng nhờ nó. Không phải chỉ là tiền bạc không thôi.
Ông gìa ngừng lại thở rồi hồ hởi nói tiếp:
-           Nó là con đở đầu của tôi, là hoài bão của tôi. Tôi đã bồi dưỡng cho nó từ lâu. Trưởng thành trong chiến tranh, kết nạp đảng viên ngoài mặt trận, vững vàng trong công tác, tiến bộ vượt bậc trong nghề nghiệp. Bây giờ nó là một trong những Giám Đốc năng nổ, nhiệt tình nhất của Công Ty. Có khả năng năm tới nó sẽ được đề bạt lên Phó Tổng Giám Đốc.
Người đàn bà gật gù:
-           Không uổng công cậu đào tạo nó nên người. Tôi cũng mừng.
Tiếng chuông điện thoại reo vang ở góc phòng. Ông gìa quay sang người đàn bà.
-           Chắc là thằng D. gọi về đó. Thường khoảng cuối năm, nó vẫn gọi về thăm hỏi tôi. Cái thằng coi vậy mà tình nghĩa.
Ông gìa bước lại bàn, nhấc phôn lên nhỏ nhẹ:
-           Alô, tôi nghe đây…Vâng, nhà văn Nguyễn K.  đây.
Gương mặt ông chợt đăm chiêu. Vầng trán gìa nua hằn thêm những nếp nhăn. Mái tóc bạc rũ xuống lòa xòa trước gọng kính đồi mồi. Tiếng nói hối hả.
-           Sao? Ông nói sao?
Bàn tay cầm phôn chợt run rẩy. Ánh mắt thất thần.
-           Giám Đốc D. bị bắt…cả Tổng Giám Đốc công ty dầu khí cũng bị bắt rồi sao? Tội gì thế?
Ông gìa buông thỏng cái phôn xuống bàn, rồi ngã sụp xuống salon. Nét tuyệt vọng mệt mõi phủ chụp lên khuôn mặt gìa nua. Hai dòng nước mắt chảy lặng lẽ.
 
Người đàn ông nhìn sang bên cạnh. Người đàn bà đã bỏ đi từ lúc nào. Mùi thuốc thơm vẫn còn thoang thoảng. Người đàn ông đứng dậy.  Chợt nhìn về phía bàn thờ mà từ nảy giờ ông không để ý đến. Hai ba khuôn hình xếp một hàng dọc. Phía bên phải, hình người đàn bà nhìn chăm chăm về phía trước. Gương mặt buồn bã. Hình như bà cũng đang khóc.
 

Đông Nghi

 (tác giả gởi)



*



Acacia Pharmacy

 

11033 Acacia Parkway

Garden Grove, CA 92840

Tel: 714 982-6979

Fax: 714 - 982-9307

 

Cindy Y. TranPharm. D

(con gái Trần Yên Hòa, gia đình H.O)

 

Trân Trọng Kính Mời

Quý độc giả và thân hữu (vùng Orange County, Los Angeles) đến mua thuốc ủng hộ

Thanks

 

scan_pic0035_0-content

Mua bán nhà


- Quí vị ở VN mới sang định cư ở Nam California.

- Quí vị ở các tiểu bang xa muốn về sống ở Nam California nắng ấm.

Muốn mua một căn nhà hợp với túi tiền và điều kiện của mình.

Xin gọi ngay cho:

Marvin Trần


(714) 768-8810

Quí vị sẽ được hướng dẫn và giúp đỡ tận tình

Quí vị sẽ có được căn nhà vừa ý



scan_pic0296-content






Phòng Khám Nha Khoa


Dream Dental Place


Hoàng Anh D.D.S


Làm mọi dịch vụ về Răng

Tận tâm, Vui vẻ, Kỹ lưỡng, Uy tín

Nhận Medicare, Medical, Obamacare, Bảo hiểm các loại

Gọi ngay:

Hoàng Anh



(714) 724-5699


scan_pic0035-content

hoang_anh_1_0-content

 

 

 

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
18 Tháng Mười Một 20187:37 CH(Xem: 32)
Nhà vốn nhỏ hẹp nên vắng chị tôi được “thừa hưởng” nguyên cái giường trống (khỏi phải nằm chung với bố hay mẹ nữa) cùng một tủ sách nho nhỏ có đủ mặt Nhất Linh, Khái Hưng, Thạch Lam, Lan Khai, Đinh Hùng, Nguyễn Hiến Lê, Nguyễn Thị Vinh, Linh Bảo, Minh Đức Hoài Trinh, Võ Hồng, Thanh Nam, Mai Thảo, Nhật Tiến, Tuấn Huy, Dương Nghiễm Mậu, Nguyễn Đình Toàn, Văn Quang, Sơn Nam, Bình Nguyên Lộc … Tôi đọc tuốt luốt nhưng “chịu” Doãn Quốc Sỹ, và vẫn cứ tiếp tục lẽo đẽo theo ông cho đến lúc xế chiều. Theo Nguyễn Mộng Giác: “Khi xây dựng nhân vật, Doãn Quốc Sỹ thường không lưu tâm moi móc những ngóc ngách xấu xa của họ.” Võ Phiến cũng có nhận xét (gần) tương tự: “Các truyện của ông Doãn nhân vật nào cũng tốt, việc gì cũng có khía cạnh hay. Ông bất lực không tạo được người xấu, kể nổi việc xấu. Đọc sách ông thơm tho cả tâm hồn.” (Văn Học Miền Nam Tổng Quan. Westminster, CA: Văn Nghệ, 1999). Quả là đúng thế nhưng tưởng cũng cần nên nói thêm là tác phẩm của Doãn Quốc Sỹ rất ít những hình ảnh
16 Tháng Mười Một 20188:07 SA(Xem: 51)
(h. SN) Trong các nhạc sĩ mà anh thụ giáo có nhạc sĩ Nghiêm Phú Phi (1930-2008). Với nhạc sĩ Nguyễn Hiền (1927 – 2005) cùng sinh hoạt, quen biết nhau, ca khúc Hoa Bướm Ngày Xưa của Nguyễn Hiền phổ thơ Thanh Nam rất nổi tiếng, có lẽ sự thân tình nầy, anh dùng tựa đề nầy cho băng nhạc (viết lên điều nầy để tránh sự ngộ nhân vì sao lấy ca khúc nổi tiếng của nhạc sĩ thành danh). Trong tuyển tập Song Ngọc – Những Tình Khúc Thi Ca Muôn Thuở, Nghiêm Phú Phi viết: “Tôi nhiệt liệt ngợi khen nhạc sĩ Song Ngọc về tài năng cũng như nhiệt tình sáng tác của anh… Từ bản nhạc Mưa Chiều nhịp luân vũ, sáng tác đầu tay của Song ngọc năm 1958 khi còn ở nước nhà, tôi đã nhận diện được chỉ dấu ở một người nhạc sĩ có thực tài đầy triển vọng tương lai. Nhận xét đó quả thật không sai, nếu nhìn về quá trình mấy chục năm sáng tác viết nhạc của Song Ngọc”. Nhạc phẩm đầu tay lúc Song Ngọc mới 15 tuổi được vị thầy từng là Giám Đốc Trường Quốc Gia Âm Nhạc & Kịnh Nghệ Sài Gòn nhận xét như vậy thể hiện tài năng
13 Tháng Mười Một 201811:19 SA(Xem: 59)
Đề cập đến sức sống của văn học miền Nam sau ngày Cộng Sản chiến thắng, anh viết: “…nhà cầm quyền Cộng sản đã không hoàn toàn thành công trong ý đồ ngăn chặn sự lan tỏa của văn hóa miền Nam, đặc biệt là âm nhạc và văn chương. Việc “những cuốn tiểu thuyết, những tập thơ mang nội dung phản động hoặc đồi trụy vẫn được chuyền tay nhau, không những ở các tỉnh miền Nam mà ngay cả ở một số thành phố miền Bắc” cho thấy trong số chiến lợi phẩm mang về từ miền Nam trong những ngày tháng đầu tiên sau chiến tranh không chỉ có đài, đồng hồ không người lái, và xe đạp mà còn có một món hàng quý hiếm khác, đó là những tác phẩm của nền văn chương đa dạng và dựa trên nền tảng tự do sáng tạo của miền Nam. Tôi tin chắc các độc giả hiếm hoi và may mắn ở phía Bắc đã nhanh chóng làm một cuộc so sánh văn chương giữa hai miền dựa trên những trải nghiệm mới mẻ họ có được sau khi đọc một số tác phẩm của các ngòi bút miền Nam. Điều đáng tiếc là họ phải đọc trong lén lút, và nhận định của họ có nhiều phần đã
10 Tháng Mười Một 20187:16 SA(Xem: 95)
Ngày 25/10/2018, ông Chu Hảo, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học công nghệ và môi trường, giám đốc nhà xuất bản Tri thức bị kỷ luật đảng, một tuần lễ sau đó Ban kiểm tra trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam ra thông báo, liệt kê chi tiết lý do ông bị kỷ luật. Điều đầu tiên và quan trọng nhất được thông báo này nêu ra là những quyển sách mà ông Chu Hảo chịu trách nhiệm xuất bản đi ngược lại với quan điểm đường lối của Đảng Cộng sản. Những quyển sách đó là: Đường về nô lệ của Hayek, Karl Marx của Peter Singer, Tranh luận để đồng thuận của nhiều tác giả, ngoài ra còn có cuốn Ông Sáu Dân trong lòng dân, nói về cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, được cho là tập hợp những bài viết khác với đường lối chủ trương của Đảng Cộng sản. Nhà xuất bản Tri thức được chính thức thành lập vào tháng 9/2005, ba tháng sau đó, Tủ sách Tinh hoa được thành lập với tham vọng ấn hành 500 tác phẩm kinh điển về triết học, kinh tế, chính trị,… ở Việt Nam. Tác phẩm Đường về nô lệ là một trong các tác phẩm của tủ sách
07 Tháng Mười Một 20184:46 CH(Xem: 112)
“Tôi chưa bao giờ nghĩ là đất nước này sẽ bầu Donald Trump lên làm tổng thống,” ông Kimball Blake, 61 tuổi, một kỹ sư năng lượng ở Knoxville, bang Tennessee, nói và gọi nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump là ‘nhân tố sâu sắc’ khiến ông quyết định bầu cho Đảng Dân chủ trong cuộc đua vào Thượng viện của bang ông. “Nó khiến tôi phải đi bầu trong năm nay. Thông thường tôi không có động lực đi bầu lớn như vậy.” Người Mỹ đã lũ lượt đi bỏ phiếu hôm 6/11 – một số người đã xếp hàng từ trước lúc mặt trời mọc, một số người đứng chờ hàng giờ hay đứng dưới trời mưa hay trời tuyết – để bỏ lá phiếu quyết định ai sẽ nắm quyền kiểm soát Quốc hội cũng như đưa ra phán quyết về hai năm đầu của nhiệm kỳ Tổng thống Trump. Kết quả cuộc bầu cử này sẽ tái định hình lại bức tranh chính trị Mỹ trong nhiều tháng và nhiều năm tới. “Ông ấy thật bẩn thỉu,” ông nói. “Theo ý kiến của tôi, cuộc sống không cần phải bẩn thỉu như vậy.”