DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
1,727,665

Nhà Văn Đoàn Lê bỏ lại đa đoan về cõi vĩnh hằng - Ngọc Diệp (VCV)

08 Tháng Mười Một 20174:48 CH(Xem: 420)
Nhà Văn Đoàn Lê bỏ lại đa đoan về cõi vĩnh hằng - Ngọc Diệp (VCV)

Nhà Văn Đoàn Lê bỏ lại đa đoan về cõi vĩnh hằng

Tin Văn Trong Nước



anh-nha-van-doan-le-anh-tu-lieu_oika
Đoàn Lê
 
 
Đoàn Lê là một trong những nữ văn sĩ hiếm hoi ở Việt Nam có tài năng, nhan sắc vẹn toàn. Sự nghiệp của bà trải rộng từ văn chương, điện ảnh đến hội họa.
Đoàn Lê sinh năm 1943 tại Hải Phòng, là con một cụ đồ Nho. Năm 17 tuổi, Đoàn Lê đã trái ý gia đình không theo nghề thuốc gia truyền, bà trốn lên Hà Nội thi vào trường điện ảnh, học khóa diễn viên đầu tiên (1959-1962).
 
Sau khi tốt nghiệp, Đoàn Lê được phân công về Hãng phim truyện Việt Nam. Dù là một người được đánh giá là tài sắc vẹn toàn, nhưng sự nghiệp điện ảnh của bà rất khó khăn.
Đoàn Lê chỉ có một vai chính duy nhất trong bộ phim Quyển vở sang trang (1975) của đạo diễn Nguyễn Ngọc Chung.
Có một thời gian Đoàn Lê gần như bị "đày" sang khu vực thiết kế mỹ thuật, nhưng bà không một lời kêu than. Ở đây bà lại tìm thấy tình yêu với hội họa.
"Thời xưa chúng tôi thỉnh thoảng lại đạp xe về nhà chị Đoàn Lê để ăn bát cơm rau muống với cà cùng chị. Bọn tôi vẫn thích đến nhà chị vì rất quý và ngưỡng mộ chị.
Đoàn Lê là một phụ nữ rất đẹp, giọng nói nhẹ, trong. Chị ấy là người rất dịu dàng, ngay cả khi giận giọng nói vẫn nhẹ nhàng. Chị ấy sống rất đơn giản, sức chịu đựng rất tốt.
Điều tôi ngưỡng mộ Đoàn Lê là chị ấy không bao giờ than phiền về số phận, luôn biết cách chuyển tải tâm tư vào tác phẩm. Chị ấy là một nghệ sĩ thực thụ".
Nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã
Đoàn Lê quen biết với rất nhiều họa sĩ mỹ thuật Đông Dương và được thụ học những danh họa như Dương Bích Liên, Bùi Xuân Phái, Trần Duy…
Tự mày mò học hội họa, Đoàn Lê đã trở thành người họa sĩ thiết kế mỹ thuật cho hãng phim. Sau này bà còn có triển lãm riêng và sống được bằng việc bán tranh.
Khi ở hãng phim, Đoàn Lê còn thử sức viết kịch bản phim: Bình minh xôn xao, Cha và con, Làng Vũ Đại ngày ấy, Hồ Xuân Hương.
Sau này, đi mãi với đoàn làm phim, Đoàn Lê quyết định trở thành đạo diễn. Bộ phim Con Vá mà bà làm biên kịch và đạo diễn đã đoạt giải Bông sen bạc tại Liên hoan phim Việt Nam.
Nhưng trong suốt cuộc đời làm nghệ thuật phong phú của mình, Đoàn Lê chưa bao giờ thôi khát khao được viết. Từ năm 19 tuổi, Đoàn Lê đã được biết đến bài thơ Bói hoa. 
Vào năm 1963, bằng giọng văn rất riêng Đoàn Lê đã ngay lập tức gây ấn tượng với giới văn chương qua những truyện ngắn Đôi mắt hoa nhài, Trương Viên, Cây xoan non...
Những năm sau này, các tác phẩm lấy cảm hứng từ quê người chồng thứ hai như Trinh tiết xóm Chùa, Nghĩa địa xóm Chùa, Người đẹp xóm Chùa, Giường đôi xóm Chùa… đã làm nên một Đoàn Lê nhà văn thực thụ.
Sự nghiệp viết văn của Đoàn Lê đã được ghi nhận bằng giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam (tiểu thuyết Cuốn gia phả để lại), giải thưởng báo Văn Nghệ và Hội Liên hiệp văn học toàn quốc (truyện Trinh tiết xóm Chùa), giải A tạp chí Sông Hương(truyện Đêm ngâu vào)…
Có một đời sống nghệ thuật vô cùng phong phú, nhưng đời riêng của Đoàn Lê thì lận đận như câu thơ em gái (nhà thơ Đoàn Thị Tảo) dành tặng riêng cho bà: "Ngày chị sinh trời cho làm thơ. Vấn vương với tơ trời. Tình riêng bỏ chợ, tình người đa đoan".
Đoàn Lê đã trải qua 2 lần kết hôn. Nhưng cuộc hôn nhân thứ hai cuối cùng cũng tan vỡ. Người con trai duy nhất của bà đã qua đời năm 37 tuổi, để lại trong bà nỗi buồn vô hạn.
Có một thời gian Đoàn Lê đã quay trở về Hải Phòng để sống cùng em gái, vẽ tranh, thỉnh thoảng đi làm phim.
Đoàn Lê bị bệnh tiểu đường từ lâu. Mấy năm trước đi làm phim bà đã bị đột quỵ. Sau trận đột quỵ này sức khỏe của bà đã suy giảm rất nhiều. Khoảng 2-3 năm trở lại đây, bà đã quay trở lại Hà Nội để con cái tiện bề chăm sóc.
15h chiều nay, 6-11, văn sĩ Đoàn Lê đã trút hơi thở cuối cùng, hưởng thọ 74 tuổi.
 
 
NGỌC DIỆP
(từ: VCV)


Thế là chị ơi, rụng bông gạo đỏ
Châu Diên

Đoàn Lê đã ra đi hôm qua hồi 3 giờ chiều. Một bạn trẻ rất ngưỡng mộ Đoàn Lê nhắn tin cho tôi. Trước đó vài bốn ngày, một nhà văn năm nay 84 tuổi cũng mấy lần hồi hộp gọi điện cho tôi. Mấy người gọi muốn tôi viết chút gì đó về người đàn bà ra đi lúc gần tám mươi tuổi.
Xin có vài hàng tản mạn về Đoàn Lê, gọi là một chút thoang thoảng hoa nhài… Chỉ có thể là những tản mạn không đầu không cuối. Dở dương như cuộc sống nhiều nghệ sĩ một thời đáng yêu và đáng ghét, một thời không nghệ sĩ nào không thể nhập cuộc và cũng không thể không tiếc rẻ.
Ý nghĩ đầu tiên chợt tới lại là thế này: người khóc hết nước mắt lần này không thể là ai khác ngoài nhà thơ Đoàn Thị Tảo. Thế là chị ơi, rụng bông gạo đỏ… Như thể Đoàn Thị Tảo đã hốt hoảng lo sợ tự bao giờ, có một ngày như hôm qua, mồng 6 tháng 11 năm 2017, hồi 3 giờ chiều… Ngày chị sinh, Trời cho làm thơ …
Chỉ một tâm hồn thơ hồn nhiên Giời phú như Đoàn Thị Tảo mới linh cảm được sự ra đi của một người có nhiều nghề, diễn viên, nhà văn viết truyện ngắn và tiểu thuyết, đạo diễn phim truyện, nhưng ở đâu cũng chỉ phảng phất một nhà thơ mặc dù Đoàn Lê có lúc đã thử làm thơ nhưng kịp dừng lại – Đoàn Lê không chịu được những nắn nót đến mất tự nhiên của những con chữ thời thượng vô hồn.
Đoàn Lê …
Nhớ lại, những năm đầu thập kỷ 1960 ấy … Anh Đỗ Thụy, người chồng cực kỳ yêu Lê, người đã có hai con gái với Lê, thủ thỉ khoe với tôi khi xem phim hình như là Một ngày đầu thu của đạo diễn Huy Vân. Một giọng hãnh diện, “Ông xem kìa … cái bụng lùm lùm đóng vai quần chúng …
Hai vợ chồng, hai đứa con, cực kỳ nghèo, ở một căn hộ gần khu phố cổ. Chồng làm nghề phim dèn chiếu. Giời đất ạ, thế giới bắt đầu có tivi đen trắng rồi, mà vẫn còn những nghệ sĩ mang sứ mệnh lăn lộn làm phim đèn chiếu. Có bận Đỗ Thụy phải hỏi tôi “Ông cho mình vay hai đồng…”. Giời đất ạ, cuối thế kỷ 20 rồi, người nghệ sĩ có đáng phải sống vất vả đến thế không?
Rồi sau đó là cuộc chia tay, mà trước đó là mũi dao của anh đàn ông không thể chịu đựng người đàn bà mình tôn thờ chọn con đường khác.
Nhưng cuộc chia tay để dựng lại căn lều với đạo diễn Nguyễn Tự Huy đã mở cho hai người một phương trời nghệ thuật khác hẳn. Đoàn Lê viết kịch bản. Đoàn Lê làm đạo diễn. Cái ý tưởng Làng Vũ Đại ngày ấy đã cùng ra đời tại làng Lủ, nơi có nhà thờ cụ Nguyễn Siêu.
Ít người để ý rằng ở ngôi nhà thờ tổ này, cặp đôi tuyệt đối nghệ sĩ đã có điều kiện bán đất dần dần, để nuôi sống bạn bè, và cũng là một cách “thoát nghèo” và cho ra đời vô số tác phẩm. Sau này, còn Vua Minh Mạng, còn Người chơi xổ số, còn Núi tương tư…
Và còn cả một cuốn tiểu thuyết nữa, về cuộc tranh chấp di sản, nói được vô khối cái “mới” mang cái ruột rất cũ. Cuốn sách viết rất mô-đéc, xen kẽ tự sự và hồi ức, xen kẽ miêu tả đời sống thực với những trầm tư về một ước vọng lớn lao hơn cái bùn lầy tâm hồn. Sách viết xong vẫn chưa có tên truyện. Khi in nó có tên hình như do nhà thơ Dương Tường đặt, Cuốn gia phả để lại, mà ban đầu khi còn ở dạng bản thảo tôi có xui dại Đoàn Lê đặt tên là Tiểu thuyết nhờ bạn đặt tên.
Trên Phây-búc người ta loan tin cho nhau, hối hả như tin trận bão mới thôi gầm rú, và trang trọng hơn báo tin một cái Hội nghị quốc tế sắp khai mạc. Càng không có nghĩa gì so với cái tin một vị Trùm đạo đức đang lăm le mở một cái Viện Đạo đức.
Ý nghĩ về đạo đức chợt đến khi Đoàn Lê nằm xuống. Tại vì có lần Đoàn Lê hỏi tôiL “Anh nghĩ gì về em, vì em bị chê nhiều lắm. Chê tập trung vào việc có nhiều người yêu em…”. Tôi nhớ hình như mình có nói “Lê đeo cái biển Cấm Nhìn mỗi khi đi đâu hoặc Cấm Mê Tơi…
Đoàn Lê vẫn không thoát được ý nghĩ về trách nhiệm để không biết quản lý gia sản nhà Nguyễn Tự Huy để mất dần mất mòn vào tay một cậu “em kết nghĩa”. Cứ mỗi lần ròng rã ba chục năm nhà Lê và Huy túng tiền là lại cắt một khoảnh đất cho “chú em kết nghĩa”. “Chú em” này lại có anh ruột làm chủ tịch xã. Quá trình điển hình tích tụ đất đúng quy trình là đó chứ đâu xa?
Tôi nhớ là chỉ đủng đinh nói với Đoàn Lê, khuyết điểm của Lê ở chỗ khác… Ở đâu? Ở đâu? Con người mới xã hội chủ nghĩa ưa phê bình tự phê bình ấy chồm lên. Tôi nhớ hôm đó trời mưa, tôi thủng thẳng bảo Đoàn Lê: “Lê là người thích được xem đám ma của chính mình, có vậy thôi”.
Lê đã cười như một cô bé lớp 7 vào học trường Điện ảnh khóa đầu tiên năm 1959, “Sao mà anh đoán đúng thế nhỉ!”.
Tiếc thật! Hôm nay ngày mai khi đưa đám Đoàn Lê, người nữ nghệ sĩ đã vẽ những chân dung mình rất to, như là mấy tấm bích họa ấy, nhưng lại vẫn e thẹn che rèm không cho ai nhòm vào tranh tự họa…
Người nghệ sĩ đầy hồn thơ ấy không được thấy em gái là nhà thơ Đoàn Thị Tảo khóc sưng mắt, thấy bè bạn âu sầu im lặng nhẹ tiếng mắt chọn nhìn những bông hoa trắng nõn nà và những bông hoa tím âm thầm trong những vòng hoa tang.
Thế là chị gái của Tảo đã ra đi. Thế là Đoàn Lê đã ra đi. Thế là đã ra đi một Đoàn Lê, nghệ sĩ một cách tuyệt đối, xinh đẹp một cách không bàn cãi, nhà thơ tuyệt đối trong mọi hoạt động nghệ thuật của Nàng.

Châu Diên
7-11-2017
(từ: VV)





                               *


                                           Mời Tìm Đọc




sap_ngua_cover_final-2-content



Sấp Ngửa 


Tân truyện và Tạp ghi Văn Nghệ của Trần Yên Hòa đã phát hành trên hệ thống Amazon toàn cầu

Bạn Văn Nghệ xuất bản lần thứ nhất tại Hoa Kỳ, 2016

Trình bày: Uyên Nguyên

ISBN: 978-1533188298

Copyright © Trần Yên Hòa.

 

Quý độc giả có thể vào đây để mua sách

358 trang. Giá: $20.00 US

 



Amazon Sấp Ngửa


Có bán tại các tiệm sách Nam Cali:

- Tự Lực

- Tú Quỳnh


*


Nhà Xuất Bản Bạn Văn Nghệ (tái bản) 2016, phát hành:

Mẫu Hệ


Image result for bìa truyện dài mẫu hệ

trên hệ thống Amazon

428 trang, bìa màu láng.

Giá:

$17 USD


Quý độc giả khắp nơi muốn mua sách xin click vào:


Amazon Mẫu Hệ

 
Có bán tại các nhà sách:

Tự Lực
Tú Quỳnh



*

Acacia Pharmacy

11033 Acacia Parkway

Garden Grove, CA 92840

Tel: 714 982-6979

Fax: 714 - 982-9307

 

Cindy Y. TranPharm. D

(con gái Trần Yên Hòa, gia đình H.O)

 

Trân Trọng Kính Mời

Quý độc giả và thân hữu (vùng Orange County, Los Angeles) đến mua thuốc ủng hộ

Thanks

 

scan_pic0035_0-content

*


Mua bán nhà


- Quí vị ở VN mới sang định cư ở Nam California.
- Quí vị ở các tiểu bang xa muốn về sống ở Nam California nắng ấm.
Muốn mua một căn nhà hợp với túi tiền và điều kiện của mình.

Xin gọi ngay cho:
Marvin Trần
(714) 768-8810

Quí vị sẽ được hướng dẫn và giúp đỡ tận tình
Quí vị sẽ có được căn nhà vừa ý


scan_pic0296-content



*


Phòng Khám Nha Khoa


Dream Dental Place


Hoàng Anh D.D.S

Làm mọi dịch vụ về Răng

Tận tâm, Vui vẻ, Kỹ lưỡng, Uy tín
Nhận Medicare, Medical, Obamacare, Bảo hiểm các loại
Gọi ngay:

Hoàng Anh

        (714) 724-5699


scan_pic0035-contenthoang_anh_1_0-content

 



Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
18 Tháng Sáu 20188:20 SA(Xem: 56)
Điều phải nói đầu tiên về con người Cao Đông Khánh là sự say đắm cuộc đời một cách đến là lạ kỳ.
13 Tháng Sáu 20189:36 SA(Xem: 217)
Ngay từ những truyện đầu của Nguyễn Đình Từ Lam, đã làm tôi ngạc nhiên và thích thú.
07 Tháng Sáu 20187:26 SA(Xem: 148)
Nguyễn Xuân Thiệp. Từ tuyển tập thơ “Tôi Cùng Gió Mùa” đến tạp bút
03 Tháng Sáu 20186:27 SA(Xem: 179)
Nguyễn Đính ra đi vào ngày 9 tháng 5 năm 2018. Tôi và Đính quen nhau năm 1964,
30 Tháng Năm 20187:17 SA(Xem: 268)
Thi Sĩ Thanh Tâm Tuyền lại là người rất bảo thủ, nghiêm túc, có cung cách của một nhà mô phạm, từ tốn, chừng mực, tiết tháo