DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
1,800,164

Vũ Thành Sơn - Văn chương thời của những kẻ giết người

27 Tháng Tư 20188:56 CH(Xem: 754)
Vũ Thành Sơn - Văn chương thời của những kẻ giết người
Văn chương thời của

những kẻ giết người

blank

 

Ngày 12 tháng 10 năm 2017, hai thanh niên cùng ở xã Quang Trung, huyện Phú Xuyên, Hà Nội đi trộm chó ngay trong địa bàn huyện. Sau khi bắt trộm được bốn con chó, hai thanh niên bị người dân phát hiện, đuổi đánh. Kết quả: một thủ phạm bị đánh gục, tử vong tại chỗ; còn một thủ phạm chạy thoát, đến trình báo và khai nhận vụ trộm chó với chính quyền sở tại.

Ngày 23 tháng 4 năm 2018, bốn thanh niên điều khiển hai xe gắn máy lưu thông trên đường Phan Đăng Lưu, hướng từ sân bay Tân Sơn Nhất về chợ Bà Chiểu, quận Bình Thạnh. Khi đến đoạn cách giao lộ với đường Vạn Kiếp khoảng 200 mét thì xảy ra va quẹt với một xe máy khác do nam thanh niên (khoảng 25 tuổi) chạy phía trước. Đúng lúc đó, một người bạn của thanh niên 25 tuổi chạy đến, cự cãi với nhóm bốn thanh niên kia. Trong lúc xô xát, người bạn của nam thanh niên bị đâm gục ngã xuống đất và tử vong.

Ngày 10 tháng 1 năm 2018, sau một cuộc nhậu cùng bạn bè tại phòng trọ của mình, người chồng say rượu gây sự, chủi bới, đánh đập vợ. Tức giận, người vợ vớ con dao đâm một nhát trúng ngực chồng làm anh này chết ngay sau đó.

Hằng ngày những bản tin về những vụ bạo hành, giết người như thế xuất hiện thường xuyên, dày đặc trên khắp các mặt báo, truyền hình, phương tiện truyền thông trong nước, đến mức người ta không còn chứng kiến cái xấu, cái ác như là một tai nạn, một hiện tượng bất thường, hy hữu, cá biệt và nhất thời, có khả năng làm cho cộng đồng bỗng chốc lo lắng, bất an, mà từ bao giờ chúng đã trở nên quen thuộc, thành cái hằng ngày, thành một phần miễn nhiễm của cuộc sống. Chúng hiện diện quanh quẩn, vô hình nhưng đồng thời bất ngờ có thể là một ai đó chung quanh chúng ta, trong chúng ta. Người hành nghề mổ lợn này là một người chồng gương mẫu, một người hàng xóm tốt bụng nhưng đồng thời cũng là người vô tư bỏ chất tạo nạc Salbutamol vào thịt bán ra thị trường.

Người thầy giáo cấp một đáng kính kia hằng ngày đứng trên bục giảng với bảng đen, phấn trắng nhưng sau giờ đứng lớp lại là một tên cuồng dâm cưỡng bức tình dục đối với chính những học trò bé bỏng của mình. Cái ác càng lúc càng mang bộ mặt thân thiện. Những cố gắng tra vấn ban đầu truy tìm nguồn gốc của cái xấu, cái ác, vì vậy, dần dần tỏ ra bất lực và với thời gian chúng được thay thế bằng sự cố gắng tự trang bị kiến thức cũng như kỹ năng khéo léo để tự bảo vệ.

Tuy vậy, người ta không thể không tiếp tục tra vấn, truy nguyên về nguồn cội của cái ác bởi vì cho dù có hãnh tiến về thành tựu và sự tiến bộ vượt bậc của nền văn minh vật chất đến đâu, người ta vẫn không khỏi bàng hoàng nhận ra sự thụt lùi bi đát của những giá trị nhân bản, vẫn phải đối mặt như hàng nghìn năm trước đây trước những vấn đề nan giải muôn thuở và cay đắng trước một sự thật là con người hầu như vẫn dẫm chân tại chỗ trong hành trình dài tìm kiếm chân lý, tự do và hạnh phúc đích thực. Trong nỗ lực không mệt mỏi đó nhằm tìm kiếm lối thoát cho bi kịch con người, văn chương, mà Umberto Eco coi như một trong những quyền năng phi vật chất, chỉ có khả năng cho chúng ta chạm được ngón tay vào số phận mà không thể thay đổi được nó[1]. Câu hỏi đặt ra ở đây là: ngay cả khi không thể thay đổi được số phận, liệu văn chương còn có ý nghĩa đối với hành trình đơn độc của con người giữa sa mạc hoang lạnh mà cả Thượng Đế lẫn Con Người đều vắng mặt? Hay văn chương chẳng qua được mộ điệu chỉ bởi vì chính vẻ đẹp tự thân của nó chứ không phải vì nó phục vụ cho một cái gì, như Umberto Eco nghĩ?

Ở một đất nước tự hào là “văn hiến chi bang”, rêu rao xây dựng theo một thứ lý thuyết chính trị “đạo đức, văn minh” hoặc ngay giữa lòng Châu Âu, cái nôi của chủ nghĩa nhân đạo Thiên Chúa giáo, văn hoá Phục hưng và lý tính, cái ác vẫn không ngừng sinh sôi nảy nở bất chấp những nỗ lực có thể có nhằm ngăn chặn, loại trừ.

Hãy nhớ lại trường hợp Radovan Karadzic, tổng thống cộng hòa của người Serb tại Bosnia. Trước Tòa Án Tội Ác Quốc Tế, Karadzic tự biện hộ cho mình và bác bỏ hết 11 tội danh bị cáo buộc liên quan tới cuộc chiến Bosnia 1992-1995. Karadzic nói: “Tôi sẽ biện hộ rằng lý do dân tộc của chúng tôi và của họ là chính đáng và thiêng liêng. Chúng tôi có cơ sở. Chúng tôi có chứng cứ và bằng chứng mạnh mẽ.”

Nhưng làm sao chúng ta có thể hiểu nổi một nhà thơ đã từng xuất bản sáu tập thơ và được trao hai giải thưởng danh giá Jovan Ducic năm 1969 và Michail Sholokhov năm 1994 như Radovan Karadzic lại có thể ra lệnh thảm sát 7500 đàn ông và trẻ em người Hồi giáo Bosnia tại Srebrenica, chưa nói đến những vụ giết người, thủ tiêu, tra tấn và trục xuất cưỡng bức khác?

Làm sao chúng ta có thể giải thích được trong lịch sử không ít kẻ độc tài, thủ phạm máu lạnh gây ra những vụ đốt sách, giam cầm, thanh trừng, diệt chủng, hay lạnh lùng ném hàng triệu sinh mạng vào một cuộc chiến đẫm máu huynh đệ tương tàn vô nghĩa lại đồng thời là những nhà thơ, nghệ sĩ hay “danh nhân văn hóa”?

Cũng như George Steiner, chúng ta không thể không đặt câu hỏi làm sao một trong những kẻ sáng chế và điều hành cỗ máy giết người hàng loạt Auschwitz lại có thể là một độc giả Shakespeare; buổi tối đọc Goethe, Rilke hay chơi Bach, Schubert rồi sáng hôm sau vẫn đi đến Auschwitz làm việc bình thường? Và sau khi đã chứng kiến sự sụp đổ của những giá trị nhân bản và biết bao niềm hy vọng bởi những đường lối chính trị man rợ, thú tính trong thời đại, cũng như George Steiner, phải chăng đã đến lúc chúng ta buộc phải hoài nghi về vai trò, ảnh hưởng của văn chương đối với xã hội và cùng với ông, phải thốt lên rằng văn chương, thực ra, chỉ “làm giảm đi tính trực tiếp và khía cạnh khốc liệt của hoàn cảnh thực tế. Chúng ta có xu hướng phản ứng chính xác với nỗi buồn trong văn chương hơn là với sự khốn cùng của người hàng xóm”? [2] Chúng ta chứng kiến văn chương bất lực trong việc ngăn chặn cái ác, cái xấu cùng lúc chứng kiến sự thoái trào của Thi ca và Ý tưởng siêu hình trong đời sống trí thức. Vị trí ưu thắng của khoa học thực nghiệm, công nghệ thông tin, mạng xã hội và kỹ thuật nghe nhìn cùng với sự nở rộ của các thể loại phóng sự, tự truyện, hồi ký, lịch sử, khảo cứu… đã dần dần đẩy những hình thức sáng tác hư cấu đứng bên lề của cuộc sống. Những ngóc ngách lẩn khuất sâu thẳm trong tâm hồn con người không còn được rọi chiếu, soi sáng từ ngọn bút của nhà văn nữa mà từ nay sẽ là đối tượng miêu tả của những gã viết sớ ở các miếu đền. Những tra vấn siêu hình nhường bước cho những bài giảng chính trị gây mê, đượm mùi dân túy.

Con người đang đánh mất đi chiều kích siêu hình học trong chính hiện hữu của mình. Mặc dù đầu sách xuất bản không hề giảm sút nhưng thời kỳ của những tác phẩm đồ sộ như Tn trò đời, Chiến tranh và hòa bình, Nhng người khn kh… đã cáo chung; người ta đang sống với những bi kịch nhỏ, những thỏa hiệp ngầm. Điều đáng buồn này không chỉ diễn ra trong địa hạt văn chương mà ở hầu hết các sinh hoạt nghệ thuật khác. Người ta dễ dàng thỏa mãn và ra sức ca ngợi những cái đẹp mắt bóng lộn, đỏng đảnh.

Liệu văn chương, nghệ thuật hiện thời có còn năng lực tác động đến con người, gây cảm hứng cho con người, có còn thực sự làm cho đời sống tinh thần con người, cá nhân cũng như cộng đồng, thêm phong phú, tinh tế? Câu hỏi có thể được đặt lại theo một hình thức khác: trong sự băng hoại của xã hội ngày nay về đạo đức, tinh thần và các giá trị chuẩn mực, liệu văn chương, nghệ thuật có phải gánh chịu một phần trách nhiệm? Cũng trong ý nghĩa đó, nhưng ở một chiều ngược lại, khi nhìn trở về quá khứ, chúng ta ít nhiều không thể không nghi ngờ liệu những lời thú tội muộn màng nhưng thành thật của Chế Lan Viên có được bao nhiêu phần trăm sự thật khả dĩ chấp nhận được khi ông tự gán cho thơ mình một phần trách nhiệm đối với dòng chảy của lịch sử vào một giai đoạn mà văn chương đích thực, văn-chương-mang-khuôn-mặt-người chưa từng bao giờ hiện diện? Hay một lần nữa chỉ nên coi đó như là một ví dụ điển hình cho sự hoang tưởng thường gặp ở xứ sở này đối với năng lực không có thật của văn chương?

Mậu Thân, 2000 người xuống đồng bằng
Chỉ một đêm còn sống sót có 30
Ai chịu trách nhiệm về cái chết 2000 người đó?
Tôi!
Tôi – người viết những câu thơ cổ võ
Ca tụng người không tiếc mạng mình
                        trong mọi lúc xung phong
Một trong 30 người khi ở mặt trận
                      về sau mười năm
Ngồi bán quần trên đường nuôi đàn con nhỏ
Quán treo huân chương đầy mọi chỗ
Chả huân chương nào nuôi được người lính cũ!
Ai chịu trách nhiệm vậy?
Lại chính tôi!.
..”

Chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa, thực ra, là một thứ nghệ thuật sàng sảy; nó nắm bắt hiện thực qua cấu trúc, có nghĩa là chọn, lựa, lọc từ hiện thực những yếu tố có “ý nghĩa”, đồng thời loại bỏ hoàn toàn những yếu tố “vô nghĩa”. Hiện thực, dưới lăng kính của trường phái này, chỉ là những cái có ý nghĩa.[3] Đó là một thứ nghệ thuật mang màu sắc luân lý và vắng bóng con người. Có lẽ đó là một công trình hoang tưởng, đầy tham vọng cuối cùng của con người nhằm nhào nắn thực tại theo ý muốn ngông cuồng của mình. Cuối cùng, chúng ta hy vọng vậy, bởi lẽ cũng như Kierkegaard khi nói về Socrates và Jesus, “Chân lý bị đánh cho tới chết”.

Vargas Llosa, trong Notes on the Death of Culture, cho rằng chính kỹ nghệ quảng cáo trong vai trò là dòng chính thống trị nền văn hóa đương thời chú trọng đề cao óc khôn ngoan hơn sự thông tuệ, hình ảnh hơn ý tưởng, sự tếu táo hơn tính nghiêm cẩn, cái tầm tầm hơn chiều sâu, cái bông lơn hơn sự nghiêm túc đã là nguyên nhân cho tình trạng tuột dốc của văn hóa nói chung và sự khủng hoảng của nền văn hóa đọc, nói riêng, trong đó nhà văn bị đẩy ra vị trí của kẻ đứng ngoài cuộc và ngay cả độc giả văn chương hiện thời cũng bị liệt vào loại “có nguy cơ tuyệt chủng”.

Và vì vậy, câu hỏi văn chương có thể làm được gì, không còn là câu hỏi chỉ dành riêng cho văn chương và những người cầm bút nữa.


                                                                             Vũ Thành Sơn
                                                                                                                                                           (từ: VV)



[1] Umberto Eco, “Sur quelques fonctions de la littérature”. Trong Le Magazine littéraire số 392 tháng 11 năm 2000.

[2] George Steiner, “Humane Literacy”. Trong Language and Silence, Essays on Language, Literature and the Inhuman, New Haven – London: Yale University Press, 1998.

[3] Roland Barthes, “Nouveaux problèmes du réalisme”. Trong Oeuvres complètes, tome 1, Paris: Seuil, 2002.



                               *
                          
Mời tìm đọc:


                         Hơn Năm Mươi Lăm Năm Thơ Trần Yên Hòa

Amazon Sấp Ngửa

 Bạch hóa Thái thượng hoàng
trưởng tân truyện

Đạo và thằng gian
Ảo Vọng

(từ: Sấp Ngửa)

                                   Amazon Mẫu Hệ

 

*

Acacia Pharmacy

11033 Acacia Parkway

Garden Grove, CA 92840

Tel: 714 982-6979

Fax: 714 - 982-9307

 

Cindy Y. TranPharm. D

(con gái Trần Yên Hòa)

 

Trân Trọng Kính Mời

Quý độc giả và thân hữu (vùng Orange County, Los Angeles) đến mua thuốc ủng hộ

Thanks

 

scan_pic0035_0-content

*


Mua bán nhà


- Quí vị ở VN mới sang định cư ở Nam California.
- Quí vị ở các tiểu bang xa muốn về sống ở Nam California nắng ấm.
Muốn mua một căn nhà hợp với túi tiền và điều kiện của mình.

Xin gọi ngay cho:
Marvin Trần
(714) 768-8810

Quí vị sẽ được hướng dẫn và giúp đỡ tận tình
Quí vị sẽ có được căn nhà vừa ý


scan_pic0296-content



*


Phòng Khám Nha Khoa


Dream Dental Place


Hoàng Anh D.D.S

Làm mọi dịch vụ về Răng

Tận tâm, Vui vẻ, Kỹ lưỡng, Uy tín
Nhận Medicare, Medical, Obamacare, Bảo hiểm các loại
Gọi ngay:

Hoàng Anh

        (714) 724-5699


scan_pic0035-contenthoang_anh_1_0-content




Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
20 Tháng Chín 20189:06 SA(Xem: 18)
Hàn Lâm Viện Thụy Điển quyết định hoãn công bố giải Nobel Văn Chương 2018 do các điều tiếng về scandal liên quan đến giám khảo của giải thưởng danh giá này. Vì lý do ấy, các quản thủ thư viện Thụy Điển cùng thành viên trong cộng đồng văn hóa và nghệ thuật quyết định lập ra một giải thưởng khác, chỉ trong năm nay, để lấp vào khoảng trống của Nobel Văn Chương. Văn bản nói về lý do ra đời của Giải Thưởng Mới Trong Văn Chương có đoạn: “Trong thời điểm mà giá trị nhân văn ngày càng bị thách thức, thì văn chương trở thành lực đối kháng với sự đàn áp và thái độ vô cảm. Bây giờ là thời điểm quan trọng hơn bao giờ hết giải thưởng văn chương cao quý nhất thế giới phải được trao tặng.” Các thành viên trong ban tổ chức Giải Thưởng Mới Trong Văn Chương chọn ra danh sách 47 nhà văn trên toàn thế giới, rồi để công chúng bình chọn. Bốn người có số phiếu cao nhất sẽ được xét chọn bởi ban giám khảo, gồm giáo sư văn chương Lisbeth Larsson, nhà báo kiêm thủ thư Marianne Steinsaphir, nhà phê bình
16 Tháng Chín 20188:47 SA(Xem: 108)
Gọi là Chuyện ngõ nghèo cũng được, vì ấy là chuyện một thời bao cấp kéo dài ngu dốt và kỳ quặc cả nhiều năm sau chiến tranh, tự mình làm khó mình khiến cả xã hội suy kiệt nghèo khốn một cách vô lý, bởi vì có một hệ ý thức chủ trương con người mà giàu thì tất hư hỏng (bắt nguồn từ quan niệm “tư hữu là nguồn gốc của mọi tội ác” chăng?), nghèo mới là tốt, càng nghèo càng trong sạch, càng tốt, tốt nhất. Mọi ngóc ngách để tìm cách sống khá lên một chút đều bị ngăn cấm nghiêm ngặt, là có tội, thậm chí tội hình sự (“Vua Lốp”)… Để sống sót, cả xã hội đổ đi nuôi lợn. Không phải, không chỉ ở nông thôn, nông thôn nuôi lợn là thường rồi. Cả ở thành phố, thậm chí chủ yếu ở thành phố. Đủ thành phần và khắp các thành phố lớn nhỏ, tràn ngập thủ đô. Nhà nhà nuôi lợn, người người nuôi lợn. Từ anh xích lô, qua người công chức, đến nhà khoa học, nhà văn hóa, người nghệ sĩ… đều nuôi lợn tuốt! Ở nhà riêng, ở chung cư, ở nhà trệt, ở nhà cao tầng. Có chuồng và không cần chuồng. Lợn. Lợn sống chung với người,
11 Tháng Chín 20189:44 SA(Xem: 147)
Ông Thạc liếm đôi môi khô. Trong giọng nói của ông có một chút khó chịu, hoặc một chút ghen tị, hoặc cả hai. - Trông ông ấy bề ngoài thì cũng bình bình, vầy vậy, không có dáng giàu có - tôi thấy cần nói nhận xét của mình, tôi không thích cái sự khó chịu vì người khác giàu ở ông Thạc - Ăn vận xuềnh xoàng, xe không sang — một cái BMW không còn mới. Đại khái thì cũng như mọi người khác, người bình thường, tôi thấy ông ấy không có gì đặc biệt, không vênh, cũng không hãnh. Nghe ông ấy kể thì đúng là trước khi về hưu ông ấy có làm việc ở một ngân hàng lớn. Phó giám đốc hay là chuyên viên gì đấy. - Giám đốc đấy, ông ạ. Làm đến chức ấy thằng chó nào mà không giàu cơ chứ? - ông Thạc đổi giọng ngậm ngùi. Ngẫm ra cái số con người ta thật lạ, lên voi xuống chó khôn lường, có giời biết trước. Tôi biết Hiếu lắm. Trước đây, hắn công tác cùng chỗ với tôi. Đến lượt tôi ngạc nhiên: - Tức là ông Hiếu còn ở bộ đội nữa? - Chứ sao. Cấp dưới của tôi. Nhưng hồi ông đến công tác ở chỗ tôi thì
05 Tháng Chín 20188:10 CH(Xem: 183)
Quyển sách sắp được ra mắt của nhà báo huyền thoại Bob Woodward có tựa đề: “Nỗi sợ: Trump trong Tòa Bạch Ốc” mô tả những hỗn loạn trong Nhà Trắng dưới sự điều hành của Tổng thống Donald Trump như là ‘Phố điên’ cùng nỗi lo sợ từ thuộc cấp của ông Trump rằng ông là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia khiến họ tìm đủ cách để không tuân lệnh. Từ Phòng Bầu dục cho đến Phòng Tình huống và nơi nghỉ ngơi của gia đình Tổng thống, nhà báo Woodward đã sử dụng các cuộc phỏng vấn kín với các cố vấn hàng đầu của ông Trump để cho khán giả cái nhìn chưa từng có về những gì xảy ra trong Nhà Trắng dưới cái nhìn của các cộng sự thân cận nhất của ông Trump, bao gồm những người tín cẩn, các quan chức trong nội các và giới chức cấp cao, trong cuốn sách dày 448 trang này. Cuốn sách đã thuật lại chi tiết những sự đối đầu và xung đột hàng ngày nhưng bức tranh do những quan chức chính quyền Trump vẽ ra cho thấy họ thấy tình hình rất đáng lo ngại. Cuốn sách kể lại những trợ lý cấp cao của ông Trump đã
03 Tháng Chín 20181:27 CH(Xem: 159)
Nhưng sau đó thì thắng lợi chỉ của “Bên thắng cuộc”. Ông Võ Văn Kiệt cũng biết: Ngày 30/4 có triệu người vui, cũng có triệu người buồn…Nhưng rồi, ông cũng không biết làm sao xử lý nổi vấn đề. Buồn chính vì “Bên thắng cuộc” coi bên thua cuộc là những “con người cũ” của “chế độ cũ”, không thể tin tưởng, không thể dùng được, thậm chí không thể sống được trong chế độ mới xã hội chủ nghĩa. Họ phải được “giáo dục, cải tạo”, “gột rửa những tàn dư của chế độ cũ”; một lời nói, việc làm, một cử chỉ lỡ theo lối cũ, cũng có thể bị quy là “phản động”! Ai cũng sống trong sợ hãi, bất an. Trẻ em cũng chia theo thành phần: “con em diện chính sách” được ưu tiên; con “ngụy quân, ngụy quyền” bị phân biệt đối xử… Những cuộc cải tạo “kinh thiên động địa” diễn ra “đồng thời”: Nền kinh tế cũ phải cải tạo thành “nền kinh tế mới xã hội chủ nghĩa”; nền văn hóa cũ phải thành “Nền văn hóa mới”; con người cũ phải thành “con người mới xã hội chủ nghĩa”… Cơ cực nhất là mấy trăm ngàn “ngụy quân, ngụy quyền” cao cấp,