DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
2,327,963

Mặc Lâm - Tôi biết, anh đi về hướng biển

Friday, October 11, 20197:03 AM(View: 993)
Mặc Lâm - Tôi biết, anh đi về hướng biển

Tôi biết,
anh đi về hướng biển

alt




Nếu một bài thơ làm cho người đọc bị buộc chặt vào một cái tên thì Du Tử Lê đã thực hiện được điều đó, điều mà bất cứ người làm thơ nào cũng mong ước.

Có lẽ người Việt hải ngoại đầu những năm 80 của thế kỷ trước khi nghe hay đọc câu thơ “Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển” thì gần như ngay tức khắc trong tận cùng thâm tâm sẽ bật khóc vì cảm thương thân phận chính mình, những người mất quê hương và khi chết ao ước tột cùng được trở về quê nhà, nơi mà từng tất đất vẫn đậm đà màu ruột thịt.

“Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển” không còn là bài thơ nữa, nó trở thành một hình ảnh, một tiếng kêu tuyệt vọng, một lầm than trong đời sống nhung gấm hay buốt xót tận cùng của sự ly hương mà tác giả chuyển tài tới người cùng tiếng nói. Du Tử Lê phác thảo đám tang của ông mà hình như của tất cả người Việt đang sống tha hương. Trong cái đám tang ấy không có tiếng khóc, không có quan tài thậm chí không có người chết mà chỉ có một mình ông vừa chạy hào hễn vừa thổn thức xin được ném thi thể mình xuống biển để được trôi về quê nhà, nơi ông và chúng ta từ bỏ tất cả chỉ để tìm một nỗi buồn xa xứ, nỗi buồn ấy chỉ có thể chấm dứt khi chết đi, tức là khi biển cả chấp nhận cho chúng ta trở lại nơi xuất phát:

“Khi tôi chết nỗi buồn kia cũng hết
đời lưu vong tận tuyệt với linh hồn”.

Du Tử Lê quen thuộc với người đọc qua bài thơ này và người ta cứ nhớ ông khi nói về cái chết, về biển hay những cuộc vượt biên đầy nước mắt. Bẵng đi một thời gian ông lại nổi tiếng hơn khi “Khúc Thụy Du” ra đời. Nhạc sĩ Anh Bằng đã mang ông giới thiệu tới người nghe nhạc với ca khúc mà ai cũng nhận ra tính phân ly của các đôi tình nhân trong cuộc chiến. Con chím bói cá đơn độc là hình ảnh của Du Tử Lê, đứng trên những cọc nhọn trăm năm chăm chăm nhìn xuống số phận chính mình. Con chim bói cá ấy kêu tiếng bi ai giữa cuộc sinh tử của người mà nó yêu dấu bằng ngôn ngữ của loài người: Thụy ơi và Thụy ơi…

Thụy không phải chỉ riêng cho Du Tử Lê, Thụy là mầm sống chưa kịp nhú ra đã bị dập tắt. Thụy là nạn nhân của binh đao của loạn lạc. Thụy là dấu chấm hết cho một cuộc chiến nghiệt ngã đầy nước mắt và thi thể. Khúc Thụy Du được ông sáng tác vào thời kỳ đen tối nhất của chiến tranh, năm 1968, lúc xác chết của Thụy và hàng ngàn Thụy khác nằm lăn lóc khắp miền Nam. Thụy sang Mỹ và nàng biến dạng thành một hình ảnh khác qua bàn tay của Anh Bằng. Thụy mộng mị, êm ái và dịu dàng và Thụy trở thành nỗi niềm đôi lứa của chú chim bói cá.

Du Tử Lê là nhà thơ có số lượng thơ được phổ nhạc nhiều nhất trong các thi sĩ nổi tiếng. Từ Phạm Duy, Phạm Đình Chương cho tới Từ Công Phụng, Trần Duy Đức…Có lẽ thơ ông có sẵn giai điệu của âm nhạc, hai nữa ngôn ngữ thi ca trong các bài thơ của ông thực sự chính phục người nghe qua các từ ngữ tuy không diêm dúa nhưng khó nằm chung với những nhóm chữ mang dáng vẻ cách tân chưa tới. Thơ ông đậm chất bất ngờ và đẩy ắp hình ảnh của hiện thực lẫn ẩn dụ.

“Tôi xa người xa bàn tay, vui
Bàn tay có ngón đã chôn đời
Bàn tay có ngón không đeo nhẫn
Có ngón dành riêng cho môi tôi.”


“Ngón tay dành cho môi tôi” chỉ có trong thơ Du Tử Lê, vừa bất ngờ lại lôi cuốn đến kỳ lạ. Câu thơ dẫn đến những suy tưởng ngọt ngào biết chừng nào.


Thơ Du Tử Lê đầy ắp những vuốt ve, nồng nàn lẫn lạnh lẽo, cô đơn của chữ nghĩa. Thơ ông không có giới hạn của ngôn ngữ, những câu chữ vượt ra khỏi không gian mà nó hiện hữu để hòa vào nhịp suy tưởng của người đọc. Du Tử Lê được tiếng là phù thủy ngôn ngữ cũng không ngoa, trong thơ ông xuất hiện những câu chữ đẹp và làm say đắm:

“Chỉ nhớ người thôi đủ hết đời
Như trời nhớ đất (rất xa xôi)
Nắng mưa nhớ mãi hàng hiên đợi
Thư nhớ hồi âm - Lệ nhớ môi”


“mịn màng như nỗi chết
hoang đường như tuổi thơ
chưa một lần hé nở
trên ngọn cờ không bay

đôi mắt nàng khôn khép
bàn tay nàng khôn thưa
lọn tóc nàng đêm tối
khư khư ôm tình dài”


“thay vì cloning cho tôi con cừu
hãy tạo sinh vô tính cho tôi buổi chiều,
quê cũ.”


Thơ ông giúp người đọc thấm cái thi vị của ngôn ngữ cùng sự chắt lọc tinh túy mà chỉ ngôn ngữ thi ca mới có được. Du Tử Lê làm mới ngôn ngữ bằng những hình ảnh rất cụ thể. “Cloning”, hay nhân bản một buổi chiều quê cũ cho ông là một thử thách, một đòi hỏi, một ẩn dụ đầy minh triết. Những câu thơ tương tự như thế xuất hiện không ít trong hơn 50 thi tuyển của ông là một công phu đồ sộ đáng chiêm ngưỡng.

Nhưng thơ ông không chỉ thế, có nhiều câu mang nhiều ngữ nghĩa mà người đọc toàn quyền sáng tác lại theo sự tưởng tượng đầy chủ quan của mình.

“Trả lại” là một bài thơ đặc biệt của ông. Đặc biệt vì nó rất gần với quần thể cải lương miền Nam chẳng những ở thi tứ, ngôn ngữ mà cả giai điệu, âm tiết cũng đậm chất nam bộ.

“người muốn trả lại người sân nắng cũ
vườn thanh xuân nhiều hạt mộng ươm mầm
tóc mênh mông chiều chưa gió một lần
mắt chưa rụng những cành me lá biếc
môi cay đắng chưa đơm lời oan nghiệt
chân chưa run trên từng bậc thang đời
mưa chưa bay trong vòm tối tình người
má chưa lạnh những mùi son phấn nhạt”


Những câu thơ này hoàn toàn có thể dùng cách ngâm sa mạc trong vọng cổ miền Nam và khi diễn ngâm nó lên người dân nam bộ sẽ không thể tưởng tượng được người sáng tác ra nó là một ông Bắc Kỳ chính gốc. Cái ông Bắc Kỳ ấy còn có khả năng làm thơ để làm vui lòng những cô bé yêu thơ ông nhưng khó tính và hay hờn dỗi. Ông là một nhà ảo thuật có thể làm nàng tròn mắt và….yêu ông! Cũng trong bài thơ này ông viết:


“ta ham hố nên gạt người vào cuộc
nhưng nhục nhằn ta khó thể làm thinh
vung tay gươm ta phạt trúng cổ mình
mắt không kịp ngó theo đầu ta đã, rụng”


Anh yêu em nhưng vì ham hố nên đã vô tình… gạt gẫm em đến nỗi em bị cuộc đời dày ải đến nhục nhằn, thôi thì anh tự sát đây, anh vung gươm lên chém bay đầu mình và cầm cái đầu ấy đưa cho em tạ tội em nhé… Cô bé cười khúc khích vì sự dịu dàng và hài hước của anh và lại ngã đầu vào bờ vai lừa gạt không ngưng ấy…

Toàn bộ bài thơ khi đọc, ngâm hay hát đều toát lên sông nước miền Nam, toát lên chất nam bộ của một phần đất mà Du Tử Lê từng sống và yêu mến nó. Ước gì cải lương miền Nam đầy những bài hát như “Trà lại” của Du Tử Lê bởi nó chứng minh rằng ngôn ngữ trau chuốt của thi ca có thể làm cho một bộ môn nghệ thuật sống vũng vàng trong lòng công chúng.

Thế nhưng Du Tử Lê đã lặng lẽ đi về hướng biển như ông từng ao ước cách đây hơn 40 năm.

Ngày 7 tháng 10 năm 2019, Du Tử Lê qua đời tại Mỹ. Ông chính thức nhận được thông hành mất quyền lưu vong và ứng với câu:

“Khi tôi chết nỗi buồn kia cũng hết
đời lưu vong tận tuyệt với linh hồn.”


                                                                                           Mặc Lâm
                                                                                                 (từ: emails)

Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
Saturday, October 23, 201012:00 AM(View: 37954)
Tên thật Nguyễn Đức Hiệp. Sinh năm 1942 tại Đức Phú Tam Kỳ. Hiện cư ngụ tại Sài Gòn Thi phẩm đã xuất bản : * Mưa Trong Vườn Chiêm Bao * Một Mùa Tóc Mộ * Áo Nguyệt Ca * Hỏi Đường Cùng Mây Trắng * Trăng Kêu Xanh * Trong Đá * Người Nuôi Lửa Tịch Mịch * Chàng Tuổi Trẻ Gan Dạ (dịch), * Trên Chiếc Đu Bay (dịch) * Tuyết Trên Ngọn Kilimanjaro (dịch) * Thơ Ca (dịch)
Saturday, October 23, 201012:00 AM(View: 35423)
Sinh năm 1942 tại Huế. Cựu Sĩ Quan VNCH. Hiện định cư tại Hoa Kỳ từ 1993. Khởi viết từ 1964 Tác phẩm đã xuất bản : * Câu Nam Ai Thất Lạc (truyện, Văn Mới 1997) * Hoa Vạn Hạt * Một Mình Em Đến Giữa Đời
Saturday, October 23, 201012:00 AM(View: 43692)
Tên thật Phạm Vĩnh Xuân, Sinh ngày 7,7.1943 tại Thanh Hóa. Sĩ quan QLVNCH vượt biển 1980. Định cư tại Hoa Kỳ 1981. Tác phẩm đã xuất bản: * Trí Nhớ Đau Thương (thơ 1967) * Đá Vàng (thơ 1069) * Tuyển Tập truyện Âu Châu (dịch 1970) * Điệu Buồn Chúng Ta (thơ 1972) * Dạo Núi Mình Ta (thơ 1972 tb 1973) * Tình Em Vỗ Cánh (dịch 1973) * Nàng Nô Lệ (dịch 1973) * Trận Chiến Trong Thành Phố (dịch 1973) * Cát Bụi Trần Gian (dịch 1974) * Kiếp Người Cô Quạnh (dịch 1974) * Đại Học Máu (hồi ký 1985) * Vầng Thái Quê Nhà (dịch1988) * Thơ Viết Giữa Đường (thơ 1988) * Chị Em (truyện dài 1988) * Ông H.O (truyện 1993) * Cố Hương (truyện 1994) ...
Saturday, October 23, 201012:00 AM(View: 32844)
Tên thật Phạm Thị Nga. Sinh tại Duyên Hà, Thái Bình. Cựu học sinh Trưng Vương, SàiGòn. Giáo chức. Hiện định cư tại California Hoa Kỳ. Khởi viết lai rai trên báo Ngôn Luận tại Sài Gòn năm 1961.
Friday, October 22, 201012:00 AM(View: 24484)
Nay thì I'm Đàn Bà, tập truyện mới phát hành của nhà văn nữ Y Ban, đã làm xôn xao dư luận. Tác phẩm này được nhà xuất bản Phụ Nữ in và phát hành. Sau đó được in lại. Rồi bị cấm phổ biến và bị tịch thu, nên tác phẩm tự nhiên nỗi tiếng và làm nhiều độc giả tò mò muốn đọc tập truyện, coi thử Y Ban đã viết cái gì trong đó mà bị kết án là dâm thư, là sex, nên mới bị tịch thu và cấm phát hành như vậy.