DANH SÁCH TÁC GIẢ
KHÁCH THĂM VIẾNG
2,510,710

Lên Côn Sơn ngẫm chuyện cụ Ức Trai

Friday, August 5, 201112:00 AM(View: 29066)
Lên Côn Sơn ngẫm chuyện cụ Ức Trai

Lên Côn Sơn ngẫm chuyện cụ Ức Trai


Đền chính thờ Nguyễn Trãi

Đền chính thờ Nguyễn Trãi.


Đâu tiếng người xưa vọng về


Trong khúc 'Mộng uyên ương Hồ Điệp có câu rất hay rằng: Xưa nay thế gian chỉ thấy người nay cười, có ai thấy người xưa khóc đâu....' Khi tới tuổi ngũ thập tri thiên mệnh tôi mới có dịp đến Côn Sơn – Kiếp Bạc đốt dâng cụ Ức Trai - Nguyễn Trãi nén hương.


Cũng ở tuổi 50 (vào năm 1429), sau khi Phạm Văn Xảo bị chém đầu, Trần Nguyên Hãn tự vẫn, Quan hành khiển Nguyễn Trãi bị hạ ngục một thời gian, vừa được tha, cụ khăn gói về Côn Sơn sống ẩn dật:


Côn Sơn suối chảy rì rầm

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai

(Côn Sơn ca)


Trong chính sử nhà Lê không nói gì đến việc Lê Thái Tổ bắt Nguyễn Trãi hạ ngục rồi tha. Nhưng trong Tang thương ngẫu lục, Dương Bá Cung đã viết: “Nguyễn Trãi từng có việc bị hạ ngục rồi lại được tha”. Hẳn là ngày về Côn Sơn, tâm trạng của cụ Nguyễn Trãi chán nản lắm chốn quan trường, mặc dù lâu lâu cụ cũng phải về Kinh đô để chầu Vua.


Đọc lại bài thơ số 125 trong Quốc Âm thi tập dường như cụ muốn nói lý do vì sao bị bắt tống giam qua câu:


Tội ai cho nấy cam danh phận

Chớ có thân sơ mới trượng phu.


Chuyện người xưa mà như mới hôm qua. Men theo lối đi lên núi, ngược dòng suối Côn Sơn, len lỏi qua những rừng thông đã già. Con suối huyền thoại từng chở bao ngậm ngùi, cảm khái nhân tình, thi hứng của một tâm hồn lớn hơn 600 năm trước về nơi bất tử. Những bậc thang thấp, xây bằng đá granit rất công phu tinh xảo, khiến bước chân người lên núi như nhanh hơn, ngắn hơn và bớt mệt nhọc.


Vừa lưng chừng dốc hiện ra một bảng chỉ dẫn: rẽ trái là đền thờ Trần Nguyên Hãn, Trần Nguyên Đán và Thanh Hư Động, hướng thẳng lên khoảng 600 bậc tam cấp (600 m) là nền nhà Nguyễn Trãi, Thạch Bàn, Bàn cờ Tiên, Am Bạch Vân...


Con suối mùa khô không tiếng nước chảy róc rách, trơ những tảng đá không vết rong rêu. Chỉ có lũ ve sầu mùa hạ lắm chuyện nhao nhao kêu lên ầm ĩ từng chập! Chí ít, năm xưa tổ tiên chúng đã từng có công hát cho cụ Ức Trai Nguyễn Trãi nghe trong những ngày hè vắng vẻ, thanh nhàn khi ngồi ở Thạch Bàn làm thơ.



Gặp hai bạn trẻ Lê Hội Thẩm và Phạm Thị Thuần, SV Trường Cao đẳng Y Hải Dương (quê Thanh Hà) đang dạo ngắm cảnh. Thật đáng trân trọng quyết tâm của hai bạn trẻ chinh phục các di tích, địa danh gắn với đại thi hào nước Việt. Nếu suối Côn Sơn có nước chảy róc rách như bản nhạc trời reo ca, lội ngược theo suối chẳng mấy chốc là lên đến Thạch Bàn. Lên tới Bàn cờ Tiên, Am Bạch Vân tha hồ ngắm nhìn trời đất bao la, quang cảnh chung quanh sẽ lòng trần thanh thản, nhẹ nhõm...


Quãng lưng chừng suối có hai tảng đá lớn, khá bằng phẳng, có tên là Thạch Bàn (Bàn đá). Thạch Bàn lớn thường gọi là hòn đá trăm gian - một di tích hay được nhắc đến trong thơ văn cổ. Tương truyền, cụ Nguyễn Trãi thường ngồi đây ngắm cảnh, làm thơ và trăn trở suy tư vận nước. Suối Côn Sơn xưa được mô tả có cầu Thấu Ngọc bắc qua, được các sử gia và thi nhân ca ngợi như một công trình tuyệt mỹ tựa cảnh bồng lai.


Cụ thân sinh Nguyễn Trãi là Nguyễn Phi Khanh trong Thanh Hư Động ký năm 1384 viết: “Khói đầu non, ráng ngoài đảo, gấm vóc phô bày. Hoa dọc núi, cỏ ven rừng, biếc hồng phấp phới. Bóng mát để nghỉ, chỗ vắng để ngồi, mùi thơm để ngửi, sắc đẹp để xem. Phàm những hình ảnh trong mát, tiếng suối reo xa vời mà hư không, sâu thẳm mà yên lặng, hợp với tai mắt và tâm hồn người ta, ở đây đều có đủ cả”.


Lên 5 tuổi, Nguyễn Trãi theo cha và ông ngoại về đây sinh sống một lần. Có lẽ từ thuở bé, tâm hồn Ức Trai đã được dưỡng nuôi bằng âm thanh đại ngàn lộng gió và chim muông, cỏ cây hoa lá để hun đúc và nuôi dưỡng một thiên tài.


Lẩn quẩn quanh Thạch Bàn, quay mặt bốn phương, tám hướng để mường tượng bóng dáng cụ ngồi làm thơ ở đây. Những vần thơ đẹp lung linh. Cụ đã ngồi sáng tác ở đây, gạt bỏ hết sự đời đen bạc để thi ca thăng hoa. Côn Sơn có đá rêu phơi/ Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.


Tượng đồng Nguyễn Trãi

Tượng đồng Nguyễn Trãi.


Công trình với 2.500 ngày công lao động


Tháng 12-2000, đền thờ Nguyễn Trãi được khởi công xây dựng tại chân núi Ngũ Nhạc, trên khuôn viên 10.000 m2 đất trong khu vực Thanh Hư Động, gần đền thờ mẫu thân cụ là bà Trần Thị Thái. Cụm quần thể bao gồm đền thờ chính, hai nhà Tả vu, Hữu vu, Nghi môn nội, Nghi môn ngoại, nhà bia, am hóa vàng, cầu kiều dẫn vào đền, cầu bắc qua suối Côn Sơn để lên khu vực đền thờ Trần Nguyên Hãn, Thanh Hư Động, Thạch Bàn, bàn cờ Tiên...


Công trình đền thờ Nguyễn Trãi rất quy mô, tráng lệ. Kiến trúc theo lối truyền thống cổ điển dân tộc Việt còn lưu lại trên các chùa đền từ thời Lý Trần. Một nguồn kinh phí lớn đối với một tỉnh còn khó khăn như Hải Dương, nhưng công sức lao động và những nghệ nhân xứ Đông có tâm, đức, tài đóng góp được ghi lại bằng hơn 2.500 ngày công lao động miệt mài, cần mẫn.


Đền thờ Nguyễn Trãi được xếp hạng di tích quốc gia vào năm 1962 và xếp hạng đặc biệt năm 1994. Mùa thu năm 1980, nhân kỷ niệm 600 năm ngày mất của cụ, tổ chức UNESCO công nhận Nguyễn Trãi là danh nhân văn hóa, từ đó lễ hội Côn Sơn được tổ chức.


Con đường trải nhựa từ Thị trấn Sao Đỏ vào đến xã Cộng Hòa nơi có đền thờ Nguyễn Trãi được trải nhựa khá đẹp mắt, quanh co uốn lượn qua những vùng đồi, có những hàng thông già vài trăm tuổi vẫn suốt ngày ca hát với đất trời.

ntrai_2



Không xô bồ, đông đúc như những khu du lịch văn hóa lịch sử, tâm linh phía Nam, giữa trưa ngày cuối tuần mà bãi gửi xe chỉ vài chiếc gắn máy với hai xe 16 chỗ chở học sinh mẫu giáo tham quan. Do quảng bá còn ít, hay vì dịch vụ phục vụ du lịch ở đây chưa phát triển?


Du khách mỏi mắt mới tìm được cuốn Chí Linh với văn hóa xứ Đông và hai cuốn khác viết về Nguyễn Trãi mà ở đâu cũng có. Sự khiêm tốn về dịch vụ du lịch còn thể hiện ở sự chào mời khách ăn uống, mua hàng lưu niệm ở khu ngoài đến cổng chính cách đền thờ 400 m chưa thật chuyên nghiệp.


Côn Sơn là mảnh đất thấm đẫm biết bao buồn vui cuộc đời Nguyễn Trãi từ Bình Ngô đại cáo đến Côn Sơn ca, Quốc Âm thi tập.

Trân Châu

BVN-TH

Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
Saturday, June 19, 20218:13 AM(View: 10)
Khi về làm biên tập, tôi luôn nghe chị Lê Minh Khuê và vài người nữa nhắc đến cuốn tiểu thuyết có tên “Trư cuồng” của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh. Chị Khuê khen hết lời, vài người nữa cũng rất khen, trong khi một bạn cùng thời khá thân của Nguyễn Xuân Khánh thì bảo cuốn sách ở mức đường được thôi. Tuy thế, sự tò mò về cuốn sách là có thật và nó cứ tăng dần lên trong tôi, khi Nguyễn Xuân Khánh trở lại văn đàn bằng mấy tiểu thuyết lịch sử dày cộp, gây tiếng vang trong dư luận. Thú thực, với tác giả này, cho đến khi đó, tôi mới chỉ đọc “Miền hoang tưởng” (cuốn tiểu thuyết tác giả dùng bút danh, bị cấm lưu hành và phải hơn hai mươi năm sau mới xuất hiện trở lại với cái tên chính thức “Hoang tưởng trắng” và tên tác giả là Nguyễn Xuân Khánh, do tôi biên tập). Nhưng cũng chỉ cần một cuốn ấy thôi, đủ để tôi xếp ông vào dạng nhà văn loại nào trong thang bảng của riêng mình. “Trư cuồng” được viết vào đầu những năm 1980, thời kỳ đất nước đói dài đói rợ. Nguyễn Xuân Khánh lấy chính những
Friday, June 11, 20217:41 AM(View: 243)
Chừng tuổi này, dự đám cưới bạn bè, người thân, con cháu, học trò cũ… thậm chí cả người lạ… cũng khá nhiều, nhớ không hết. Nhưng có một đám cưới tôi không bao giờ quên. Nó thuộc về một quá khứ xa, rất xa đã nửa thế kỷ, nhưng mỗi khi nhớ về họ, nó hiện lên trước mắt mới toanh như vừa mới hôm qua. Đó là đám cưới của anh chị Trần Hoài Thư & Nguyễn Ngọc Yến. Mối tình của hai người khá ly kỳ, mối tình văn chương pha đậm chất lãng mạn mà tôi là kẻ bên lề, chứng kiến trọn vẹn tới ngày hợp hôn của hai người. Với THT thì quen thân từ hồi ghé thăm anh tận nơi đóng quân ở cầu Bà Gi, Bình Định. Rồi mỗi dịp tôi nghỉ hè, anh lại đeo xe đò Phi Long, Tiến Lực vào Tuy Hòa với anh em văn nghệ ở đây. Tôi thích và mến anh ở chỗ trực tính, bất cần đời và không hiếm những câu văng tục trong lúc trò chuyện. Lại nữa, anh có thể viết bất kỳ ở đâu: đang cà phê với đám đông, trong buổi nhậu… nghĩa là những ý tưởng, câu chuyện xuất hiện trong đầu lúc nào thì người anh như chiếc lò xo tự động bật lên: xé tờ
Tuesday, June 8, 20216:50 PM(View: 160)
Cấp tiến (progressive) là từ phương Tây để chỉ khuynh hướng chính trị xã hội cởi mở hơn so với những quan điểm có trước đó. Sự cởi mở đó là cái nhìn thân thiện với những cộng đồng thiểu số, ủng hộ công bằng xã hội nhiều hơn, tự do tư tưởng nhiều hơn,… Đó là cách tôi hiểu từ này, và tôi cho rằng cũng có khá nhiều người Việt hiểu như vậy. Tuy nhiên, bên cạnh cách hiểu như thế, còn có cách nhìn các nhóm cấp tiến được phân chia theo sơ đồ Tả/Hữu, cũng của phương Tây về chính trị xã hội. Trong sơ đồ này, các nhóm cấp tiến được xếp về phía bên trái, tức là cánh tả, mà trong đó ý thức hệ cộng sản cũng được định vị. Vì thế nhiều người Việt tin là các nhóm cấp tiến, cánh tả, là gần với chủ nghĩa cộng sản, tệ hơn nữa là gần với kiểu cai trị toàn trị của các nhà nước cộng sản theo mô hình Soviet của Lenin, của Đệ tam quốc tế. Ví dụ rõ ràng nhất về niềm tin này của người Việt là khuynh hướng của họ trong cuộc bầu cử ở Mỹ năm 2020 vừa qua. Rất đông người Việt, trong lẫn ngoài nước, nhìn
Sunday, June 6, 202110:33 AM(View: 250)
Quê tôi có cái hát bộ là nổi tiếng. Cụ Tản Đà từng bảo: “Tuồng Bình Định, rạp Phú Phong.” Tuồng là tác phẩm viết ra, rạp là chỗ diễn tuồng. Viết tuồng hay, diễn tuồng cũng giỏi nữa; thế là xuất sắc mọi bề? Tôi nghe vậy, biết vậy. Rồi có lần gặp bài Lỗ Tấn về chuyện xem hát ở xứ ông. Chuyện thật ngộ. Xem qua nhớ hoài. Lỗ tiên sinh viết bài ấy năm 1922, tức năm ông vào khoảng tứ tuần. Bảo rằng trong vòng hai mươi năm qua ông chỉ xem hát Tàu ở Bắc Kinh có hai lần. Lần đầu vào năm 1912, tức năm ông 31 tuổi. Ông nghe bạn nói hát tuồng ở Bắc Kinh là nhất, thế nào cũng phải xem cho biết. Thì xem. Đêm ấy, ông hớn hở vào một rạp hát. Tuồng đang diễn, kèn trống inh ỏi, sắc màu rực rỡ, khách xem đông đảo... Ông len lách vào chỗ có mấy chiếc ghế trống, toan ngồi, thì nghe có tiếng la: “Ấy! Ghế đã có người giữ trước cả rồi đấy.” Loanh quanh tìm mãi không có chỗ ngồi, ông tháo lui, bỏ cuộc. Lần thứ hai — ông không nhớ năm nào — có đêm hát gây quĩ cứu trợ nạn nhân bão lụt ở Hồ Bắc. Ông
Tuesday, June 1, 20213:04 PM(View: 169)
Giữa những lá cờ Hoa Kỳ bay phất phới trong buổi tập hợp của Tổng thống Trump tuần qua [sáng ngày 6 tháng Giêng], tiếp theo là trong cuộc tuần hành tới Điện Capitol của đoàn người ủng hộ ông, người ta thấy một sự khác thường: đó là có một lá cờ của một nước khác, một quốc gia chỉ còn tồn tại trong ký ức và tưởng tượng, đó là Việt Nam Cộng Hòa. Lá cờ đặc biệt này có mầu vàng rực rỡ với ba gạch ngang mầu đỏ. Những người Mỹ thuộc thế hệ chiến tranh hẳn còn nhớ lá cờ này. Không có gì ngạc nhiên khi thấy cờ Nam Việt Nam trong cuộc nổi dậy bất thành chống lại nền dân chủ Mỹ, song đó vẫn gợi một nỗi thất vọng. Những người Mỹ gốc Việt cấp tiến khi nhìn thấy lá cờ vàng tại cuộc tập hợp đã lên tiếng kết án điều mà họ cho là một xúc phạm đối với lá cờ này khi nó xuất hiện bên cạnh cờ Confederate [của quân ly khai trong thời Nội chiến Hoa Kỳ]. Làm thế nào mà lá cờ này lại có mặt ở đấy? Tại sao một lá cờ của một quốc gia khác lại được nhận cho vào đoàn diễn hành mà phần lớn là những người Da